Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie procesu wytoczonego Rzeczypospolitej Polskiej przez Saar-Papier Vertriebs GmbH przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym

   Szanowny Panie Premierze! Na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 191 ust. 1 i art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przesyłam do Pana Premiera interpelację w sprawie w sprawie procesu wytoczonego Rzeczypospolitej Polskiej przez Saar-Papier Vertriebs GmbH przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym.    Interpelację tę przesyłam do Pana Premiera ze względu na to, iż łączy ona w sobie problemy znajdujące się w zakresie kompetencji kilku ministrów, w tym m.in. Ministra Skarbu Państwa i Ministra Spraw Zagranicznych.    Proces ten odbył się na podstawie polsko-niemieckiej umowy w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z dnia 10 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 27, poz. 116 i 117). Za zgodą władz polskich (Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych) utworzyła ona w Polsce spółkę polskiego prawa handlowego, której działalność miała obejmować m.in. sprowadzanie do Polski makulatury. Mimo zgody PAIZ na taki zakres działalności spółka ta nie mogła jednak uzyskać zgody na ten import, ponieważ w sposób bezwzględny zabraniało tego ówczesne polskie prawo. Zakaz ten obowiązywał już w momencie wydania zezwolenia na utworzenie spółki córki. Saar-Papier Vertriebs GmbH doprowadziła więc do powołania trybunału arbitrażowego i zażądała od Polski odszkodowania. Zarzuciła polskim władzom spowodowanie znacznej szkody, powstałej poprzez zmianę przepisów i zatrzymanie przez polskie służby celne transportów makulatury. Tak samo postąpił jeden z udziałowców Saar-Papier Vertriebs GmbH - Lutz Ingo Schaper GmbH. W swoim wyroku z dnia 16 października 1995 r. trybunał arbitrażowy, który obradował w Zurychu, uznał Polskę za winną powstania szkody i zasądził od niej na rzecz Saar-Papier Vertriebs GmbH odszkodowanie w wysokości 2.300.000 DM wraz z odsetkami. Zobowiązał także Polskę do pokrycia kosztów procesowych. Kwoty te - według stanu na wrzesień 1999 r. - wynosiły łącznie 3.800.000 DM.    Wyrok trybunału arbitrażowego powołanego na podstawie art. 11 ww. umowy, mimo że jest wyrokiem organu międzynarodowego, może uzyskać skuteczność w wewnętrznych porządkach prawnych państw stron. Zgodnie z art. 11 ust. 4 zd. 2 umowy: ˝Orzeczenie trybunału arbitrażowego zostanie uznane i wykonane zgodnie z konwencją z dnia 10 czerwca 1958 r. o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych˝ (Tekst konwencji w: Dz. U. z 1962 r. Nr 9, poz. 41 i 42). Na tej podstawie, na wniosek niemieckiej spółki - po wielokrotnych wezwaniach z jej strony Polski do zapłaty - Sąd Krajowy we Frankfurcie n. Menem nadał temu wyrokowi organu międzynarodowego niemiecką klauzulę wykonalności. Następnie - na tej podstawie - Sąd Grodzki we Frankfurcie n. Menem wyraził zgodę na zajęcie przez Urząd Komorniczy w tym mieście rachunków bankowych ˝wszystkich jednostek administracyjnych dłużnika, w tym szczególnie Ministerstwa Skarbu Państwa oraz banku centralnego, tj. Narodowego Banku Polskiego˝ (R. Knap, Bezprecedensowy wyrok. Niemiecki sąd zablokował konta Narodowego Banku Polskiego, ˝Nasz Dziennik˝ nr 194 z dnia 20 sierpnia 1999 r., s. 1 i 2). Doprowadziło to m.in. do zajęcia rachunku bankowego NBP w Bundesbanku (A. Sł., Roszczenia spółki Saar Papier. Zajęcie rachunków NBP, ˝Rzeczpospolita˝ nr 195 z dnia 21 sierpnia 1999 r., s. B).    Polska zakwestionowała działania trybunału arbitrażowego oraz sądów niemieckich. Ministerstwo Skarbu Państwa stwierdziło m.in., że: ˝Wyrok Trybunału został wydany z naruszeniem postanowień umowy zawartej między RP a RFN w listopadzie 1989 r. w zakresie jurysdykcji międzynarodowego sądu arbitrażowego (art. 11)˝, tj. ww. polsko-niemieckiej umowy w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji. Podkreśliło także, iż NBP jest odrębną od Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej osobą prawną (Oświadczenie rzecznika Ministerstwa Skarbu Państwa. Cyt. za - R. Knap, ibidem).    Biorąc powyższe pod uwagę, uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:    1) Jaki był dalszy przebieg i w jaki sposób zakończył się spór między Rzecząpospolitą Polską a Saar-Papier Vertriebs GmbH?    2) Jakie działania podjęła Polska w związku z naruszeniem immunitetu Państwa Polskiego przez organa Republiki Federalnej Niemiec? Czy naruszenia te zostały zaprzestane i został przywrócony stan zgodny z prawem międzynarodowym?    3) Jakie działania zostały podjęte, by naruszenia takie nie miały miejsca w przyszłości?    4) Czy Rząd RP uznaje za właściwą sytuację, w której kilka - bo nie wszystkie - z umów międzynarodowych zawartych przez Polskę w zakresie wzajemnego popierania inwestycji przewiduje możliwość pozywania Państwa Polskiego przez osoby prawne prawa wewnętrznego innych państw przed organami międzynarodowymi?    5) Czy Rząd RP uznaje za właściwą sytuację, w której dochodzi do swoistej turystyki kapitału, tj. np. zakładania przez kapitał portugalski osób prawnych prawa wewnętrznego Holandii (spółek), by skorzystać z analogicznych z polsko-niemiecką - przepisów polsko-holenderskiej umowy o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji?    Z wyrazami szacunku    Poseł Karol Karski    Warszawa, dnia 21 marca 2006 r.