Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli

   Szanowny Panie Ministrze! Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 maja 2004 r. utracił moc § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli - w zakresie, w jakim powierzał on kuratorowi oświaty ustalenie czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Powstała w ten sposób istotna luka prawna, która wywołuje poważne problemy w szkolnej praktyce. Obecna definicja kierunku (specjalności) studiów zbliżonego do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć brzmi: ˝kierunek (specjalność) dający dostateczną wiedzę merytoryczną z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć˝. Niestety, na tle tego sformułowania rodzą się liczne wątpliwości, prowadzące niekiedy do absurdalnych wręcz sytuacji. Zdarza się, iż ze względu na obowiązujące przepisy rozporządzenia, doskonali nauczyciele, często z wieloletnim stażem, nie mogą uczyć przedmiotu, do którego nauczania są znakomicie przygotowani merytorycznie. Pozwolę sobie przytoczyć autentyczne przykłady z jednego z poznańskich gimnazjów.    Nauczyciel geografii z 25-letnim stażem i ukończonymi studiami podyplomowymi z nauczania międzyprzedmiotowego nie może uczyć przyrody w szkole podstawowej. Nauczyciel plastyki, który ukończył Akademię Sztuk Pięknych (specjalność malarstwo sztalugowe) oraz kurs pedagogiczny nie może uczyć plastyki i techniki w gimnazjum. Nauczyciel muzyki, który ukończył studia podyplomowe ze sztuki nie może uczyć plastyki, choć ze względu na małą ilość godzin, jaką przedmioty te mają w szkole, rozwiązanie takie byłoby wysoce pożądane. Ponadto, ze względu na małą liczbę klas nauczyciele przedmiotów artystycznych często łączą etaty w różnych szkołach. Paradoksalnie, w jednych mają uznane kwalifikacje, a w innych już nie.    Można się domyślać, iż analogiczne przypadki zdarzają się w większości szkół w Polsce. Być może wiele z powyższych sytuacji jest wynikiem niewłaściwego stosowania przepisów w kuratoriach. Pojawiają się także informacje, iż w różnych województwach te same przepisy interpretowane są w odmienny sposób.    Niewątpliwie polscy uczniowie zasługują na to, aby ich nauczycielami były osoby o najwyższych kwalifikacjach. Z drugiej jednak strony wprowadzanie przesadnego formalizmu w tej materii niekoniecznie musi pomagać w osiągnięciu założonego celu. Za jakość nauczania w szkole odpowiada przecież w dużej mierze jej dyrektor i być może należałoby wyposażyć go w większe możliwości zatrudniania nauczycieli ze względów merytorycznych i organizacyjnych, takich jak przede wszystkim talent pedagogiczny oraz potrzeby uczniów.    W związku z opisaną sytuacją pragnę zadać Panu Ministrowi następujące pytania:    1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoruje stosowanie w praktyce przepisów przywołanego na wstępie rozporządzenia? Jakie są wnioski z dotychczasowych doświadczeń w zakresie stosowania przepisów rozporządzenia?    2. Czy, zdaniem Pana Ministra, istnieje potrzeba dokonania zmian w tym akcie prawnym? W jakim kierunku powinny one iść?    3. Czy do Ministerstwa docierają sygnały o rozbieżnościach w stosowaniu przepisów rozporządzenia w poszczególnych kuratoriach? W jaki sposób można zaradzić takiej praktyce?    4. Czy w Ministerstwie Edukacji Narodowej prowadzone są prace nad doprecyzowaniem przepisów dotyczących uznawania kwalifikacji nauczycieli, w szczególności w zakresie ˝kierunku studiów zbliżonego do nauczanego przedmiotu˝?    5. Jaki podmiot w chwili obecnej jest uprawniony do określania w sposób wiążący, czy dany kierunek studiów jest kierunkiem zbliżonym do nauczanego przedmiotu? Czy uprawnienie takie wynika bezpośrednio z przepisów prawa?    6. Czy, zdaniem Pana Ministra, możliwe jest zwiększenie elastyczności obowiązujących obecnie przepisów w zakresie uznawania kwalifikacji nauczycieli przez przyznanie większych uprawnień decyzyjnych w tym zakresie dyrektorom szkół?    Z wyrazami szacunku    Poseł Dariusz Lipiński    Warszawa, dnia 23 maja 2006 r.