Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie ogólnopolskiego systemu edukacji ekologicznej

   Szanowny Panie Ministrze! Zwracam się do Pana Ministra w imieniu zakładów i przedsiębiorców zajmujących się gospodarką odpadami oraz przedstawicieli samorządów lokalnych.    Unia Europejska, przyjmując Polskę do grona państw członkowskich, narzuciła czytelne zasady dostosowywania standardów obowiązujących w naszym kraju do standardów europejskich w wielu dziedzinach naszego życia, w tym w zakresie gospodarowania odpadami. Jednym z najważniejszych standardów w tej kwestii jest ograniczenie składowanych odpadów do niezbędnego minimum poprzez maksymalny odzysk i recykling odpadów w taki sposób, by nie trafiły one na składowisko, a zostały przetworzone wtórnie bądź unieszkodliwione w sposób bezpieczny dla środowiska naturalnego.    Istnieje wiele metod realizacji tych zadań. Jedną z nich jest segregacja odpadów u źródła, czyli w miejscu ich wytworzenia. Takim miejscem wytworzenia odpadów komunalnych (wytwarzanych w największej ilości) są oczywiście gospodarstwa domowe. Samorządy oraz przedsiębiorstwa komunalne od kilku już lat prowadzą działania zmierzające do propagowania i wdrażania systemów selektywnej zbiórki odpadów w swoich gminach. Wymaga to naturalnie ogromnych nakładów finansowych, cierpliwości i czasu. Wysiłki te niestety w większości przypadków nie dają pożądanych rezultatów, gdyż akcje edukacyjne (głównie ze względu na skalę i brak środków finansowych) prowadzone są niesystematycznie, często jako pojedyncze zwiastuny problemu i najczęściej niezrozumiane przez mieszkańców. Nieprowadzone systematycznie są z góry skazane na niepowodzenia. Problem powszechnie zwanych ˝śmieci˝ dla poszczególnego mieszkańca nie jest problemem i dla przeciętnego Polaka kończy się z chwilą wrzucenia worka z odpadami do zbiorowego pojemnika na podwórzu. Wysiłek segregacji podejmuje na dzień dzisiejszy bardzo niewiele domostw, a te, które chciałyby się włączyć do takiego systemu, nie zawsze mają taką możliwość, ponieważ wiele gmin nie podjęło jeszcze żadnych działań w tym kierunku albo podjęło znikome i niestety ich nie kontynuuje.    Jeśli każdy z osobna nie podejmie wysiłku dla selektywnego gromadzenia odpadów już w swoim mieszkaniu, to działania samorządów, chociaż często kosztowne i intensywne, mogą okazać się daremne i bezowocne - alarmują specjaliści zajmujący się polskim systemem gospodarowania odpadami.    Cóż po tym, że gmina wyda bardzo duże środki na zakup pojemników, jeżeli w te pojemniki będzie wrzucane wszystko? Firma odbierająca odpady będzie musiała poświęcić bardzo dużo czasu na to, żeby je właściwie posortować, ponieść koszt związany z utylizacją zanieczyszczeń, wobec czego całkowity koszt pozyskania surowca będzie gwałtownie rósł.    Od wielu lat podnoszone są głosy, że uporządkowanie polskiego systemu gospodarki odpadami komunalnymi wymaga przeprowadzenia zmian legislacyjnych o szerokim charakterze. Jednak wiadomo też, że dyscyplina społeczna pozostawia wiele do życzenia w kwestii selektywnej zbiórki odpadów. Od wielu lat proponuje się prowadzenie edukacji ekologicznej - od niej bowiem zależy sprawność systemu i osiąganie efektów ekologicznych.    Specjaliści postulują przeprowadzenie bezprecedensowej i permanentnej kampanii edukacyjnej na rzecz upowszechnienia potrzeby i nawyku selektywnego gromadzenia odpadów. Według nich najlepszą i najskuteczniejszą katedrą dla przeprowadzenia takiej kampanii są radio i telewizja publiczna, które to zadanie mają wpisane w swoją misję właściwie jako obowiązek, zgodnie z art. 78 ustawy Prawo ochrony środowiska: ˝środki masowego przekazu są obowiązane kształtować pozytywny stosunek społeczeństwa do ochrony środowiska oraz popularyzować zasady tej ochrony w publikacjach i audycjach˝.    Profesjonalnie przeprowadzona telewizyjna ˝narodowa˝ kampania ekoedukacyjna (badania wykazują, że telewizja jest najskuteczniejszym narzędziem kształtowania pożądanych postaw) na rzecz upowszechnienia nawyku selektywnego gromadzenia odpadów mogłaby diametralnie przyspieszyć proces podniesienia świadomości ekologicznej obywateli.    W obliczu zagrażających krajowi sankcji za niedotrzymanie zobowiązań unijnych w zakresie spełnienia standardów gospodarki odpadami komunalnymi niezbędna i konieczna jest kampania koedukacyjna, która nie wymaga przecież dużych wydatków z budżetu państwa. Efektem braku pożądanych działań jest kompromitująco niski stopień odzysku odpadów na tle osiągnięć innych krajów, świadczący o braku utrwalonego nawyku społeczeństwa do selektywnego gromadzenia odpadów domowych.    W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:    1. Czy wdrażana jest przez ministerstwo ochrony środowiska ogólnopolska kampania edukacji ekologicznej?    2. Jeśli nie, to czy taka kampania jest przewidywana? Kiedy mogłaby się rozpocząć?    3. Czy istnieje możliwość stworzenia ogólnopolskiego systemu koedukacji realizowanego przez kolejne lata na skalę całego kraju poprzez środki masowego przekazu, a także inne skuteczne i dostępne techniki?    4. Jeśli tak, to kto byłby twórcą takiego programu, a kto odpowiadałby za jego wdrożenie i realizację?    Z wyrazami szacunku    Poseł Sandra Lewandowska    Warszawa, dnia 14 listopada 2006 r.