Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie rządowej polityki dotyczącej przeciwdziałania dyskryminacji rasowej i etnicznej w świetle realizacji założeń Krajowego programu przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji 2004-2009

   Szanowny Panie Premierze! W celu realizacji zobowiązań wynikających z programu działań przyjętego podczas światowej Konferencji przeciwko Rasizmowi ONZ, w dniu 18 maja 2004 r. Rada Ministrów przyjęła Krajowy program przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji.    Z założenia program realizowany ma być w latach 2004-2009, z możliwością kontynuacji po dokonaniu weryfikacji jego zasadności i celów, przez właściwych ministrów, centralne organy administracji rządowej, centralne instytucje publiczne, rzecznika praw obywatelskich, nadawców publicznych oraz przez organy administracji rządowej w województwie, w ścisłej współpracy z organizacjami pozarządowymi.    W ramach krajowego programu powinny zostać zrealizowane działania mające na celu zwalczanie ksenofobii i rasizmu, w tym antysemityzmu, oraz wykształcenie w społeczeństwie polskim szeroko pojętej kultury tolerancji. Działania realizowane są w sferze badawczej i statystycznej, edukacji, kultury, zdrowia, środków społecznego przekazu, zatrudnienia oraz sytuacji społecznej uchodźców, członków mniejszości narodowych i etnicznych, migrantów oraz innych osób, które mogą być obiektem dyskryminacji z przyczyn etnicznych bądź rasowych.    Program ma charakter kompleksowy i cieszy się uznaniem zarówno mediów, jak i organizacji pozarządowych. Jest on działaniem nobilitującym Polskę na arenie międzynarodowej (niewielu państwom udało się wywiązać ze zobowiązania opracowania takiego programu, co podkreślane jest przez ONZ).    Zainteresowanie realizacją programu ze strony organizacji międzynarodowych (ONZ, OBWE, Rada Europy) stale rośnie. Program nie tylko bowiem zakłada realizację przyjętych prze Polskę zobowiązań międzynarodowych, ale jest ponadto podstawą realizacji zaleceń i rekomendacji organów traktatowych ONZ (Komitet ds. likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej) oraz instytucji międzyrządowych (Europejska Komisja przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji oraz komisarz praw człowieka Rady Europy), na które w licznych dokumentach Polska stale się powołuje. Ponadto przy opracowywaniu programu wykorzystano także liczne uchwały, deklaracje, konkluzje i zalecenia organów Unii Europejskiej i Rady Europy, a także dobre praktyki ich państw członkowskich, m.in. w celu właściwej implementacji postanowień dyrektywy 2000/43/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz.Urz. WE L 180 z 19 lipca 2000 r.). Wobec powyższego zasadność rzetelnej realizacji zadań objętych programem nie budzi wątpliwości, więcej, wydaje się konieczne wsparcie realizacji programu.    Zgodnie z decyzją Rady Ministrów, monitoring realizacji programu miał być realizowany przez zespół monitorujący, w którego skład mieli wejść eksperci, przedstawiciele resortów i wybranych organizacji pozarządowych. Zespół z założenia miał prowadzić regularny monitoring realizacji programu od momentu rozpoczęcia wdrażania programu, a także opracować wskaźniki realizacji celów programu. Prace zespołu, z których coroczne sprawozdanie miało być przekazywane Radzie Ministrów, koordynować miał pełnomocnik rządu do spraw równego statusu kobiet i mężczyzn. Jednakże z dniem 25 listopada 2005 r. rozporządzeniem Rady Ministrów zlikwidowano ww. urząd, a jego zadania - nie w całości - do dnia 30 października 2006 r. nieformalnie przekazano Departamentowi Kobiet, Rodziny i Przeciwdziałania Dyskryminacji w Ministerstwie Pracy i Polityki Społeczne. W tej sytuacji nie można uznać, że departament ten jest prawnym sukcesorem działań podejmowanych przez pełnomocnika, a kompetencje wynikające z § 19 znowelizowanego w październiku 2006 r. regulaminu MPiPS wydają się przy tym naruszać ustawowe uprawnienia ministra spraw wewnętrznych i administracji w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji rasowej i etnicznej. W zaistniałej sytuacji krajowy program faktycznie nie jest realizowany, ponieważ w konsekwencji negatywnego zbiegu kompetencji nie ma instytucji odpowiedzialnej za jego realizację.    Zgodnie z ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U z 2005, Nr 17, poz. 141), która w art. 6 wprowadza zakaz dyskryminacji z przyczyn przynależności narodowej lub etnicznej, obowiązek popierania równości w sferze życia ekonomicznego, społecznego, politycznego i kulturalnego, ochrony ofiar dyskryminacji i umacniania dialogu międzykulturowego należy do obowiązków ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, którym obecnie jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Odpowiada on również - w myśl art. 21 ww. ustawy - za realizację zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie narodowe lub etniczne, w odniesieniu do osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych. Minister spraw wewnętrznych i administracji (w drodze jednorazowego upoważnienia, udzielonego mu w wyjątkowym trybie z inicjatywy ministra spraw zagranicznych, który jako współtwórca Krajowego programu przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji z pewnością jest żywo zainteresowany wyjaśnieniem istniejącej aktualnie sytuacji) jest również odpowiedzialny za koordynowanie procesu opracowania XVII, XVIII i XIX sprawozdania z realizacji przez Polskę konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej (miało ono zostać przedstawione ONZ 4 stycznia 2006 r., jednak z przyczyn chaosu kompetencyjnego właśnie termin ten nie został dotrzymany). Problematyka objęta ww. sprawozdaniem jest w całości zbieżna z zakresem przedmiotowym Krajowego programu przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji, wydaje się więc, że nic nie stoi na przeszkodzie powierzeniu koordynacji realizacji tego zadania resortowi, który w praktyce realizuje politykę antydyskryminacyjną w zakresie rasy, narodowości i pochodzenia etnicznego.    Mając na względzie powyższe, a zwłaszcza zarzuty Komisji Europejskiej w sprawie niepełnego i niewłaściwego wdrożenia postanowień dyrektywy 2000/43/WE, wyjaśnienie kwestii odpowiedzialności za realizację rządowej polityki przeciwdziałania dyskryminacji rasowej i etnicznej powinno mieć charakter priorytetowy.    Mając powyższe na uwadze, wnoszę o:    1. Jak najszybsze wskazanie, w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz.U. z 2003 r., Nr 24, poz. 199), organu właściwego dla realizacji rządowej polityki przeciwdziałania dyskryminacji z przyczyn rasy, narodowości i pochodzenia etnicznego.    2. Informacje, czy i w jakim czasie Rada Ministrów zamierza wywiązać się ze zobowiązań nałożonych przez Krajowy program przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji 2004-2005?    Z poważaniem    Poseł Kazimierz Kleina    Warszawa, dnia 13 lutego 2007 r.