Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie naliczania podstawy wymiaru emerytur i rent

   Zgodnie z ustawą z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę. Pracownicy, którzy nie przepracowali łącznie 10 lat w latach 90., a większość życia zawodowego przypadła im przed rokiem 1990, i starają się udokumentować zarobki z ostatnich 20 lat, mają z tym problemy.    W wielu zakładach pracy dokumentacje płacowe na podstawie ówcześnie obowiązującego prawa zostały zniszczone (z wyjątkiem angażu z samą tylko stawką zasadniczą). Obowiązujące do końca 1990 r. przepisy nakazywały państwowym zakładom pracy przechowywanie dokumentacji płacowej jedynie przez 12 lat, osobowej zaś - przez 50. Od 1 stycznia 1991 r. obowiązuje rozporządzenie ministra finansów z 15.01.1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (Dz. U. z 1991 r. nr 10, poz. 35). Przedłużyło ono okres przechowywania dokumentacji płacowej tak, by był zgodny z potrzebami dyktowanymi przez przepisy emerytalno-rentowe, a więc przez 50 lat.    W 1998 r. wyszła ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118) nielicząca się z tymi realiami. Teoretycznie umożliwiono ustalenie emerytury lub renty na podstawie zarobków z całego życia zawodowego. W praktyce jednak z powodu braku danych (jak w przypadku byłych i obecnych pracowników Huty Aluminium ˝Konin˝ S.A.) jest to niemożliwe. Zgodnie z posiadaną przez zakłady dokumentacją z lat wcześniejszych mogą one wystawiać zaświadczenia o zarobkach jedynie na podstawie angaży. Te zaś zawierają najczęściej tylko płace zasadnicze, bez innych zmiennych składników wynagrodzenia, z powodu braku zachowanej dokumentacji płacowej. Premie, nagrody i dodatki mogą być uwzględnione tylko wówczas, gdy zachowana dokumentacja dowodzi, że były faktycznie wypłacane w określonej wysokości.    Pracownicy, najczęściej bezskutecznie, zwracają się do sądów o sprawiedliwe naliczenie zarobków. Nie mogą jednak wykazać skutecznie wszystkich składników podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Ci, którzy nie mieli ciągłości pracy po roku 1990, a pracowali przed rokiem 1980, nie mogą skorzystać z określenia podstawy emerytury zgodnej z faktycznie uzyskanymi dochodami w latach 70.    W związku z powyższym kieruję do Pani Minister pytania:    Jak w świetle przedstawionych faktów wygląda równość obywateli (którzy nie mogą udokumentować swoich faktycznych zarobków) wobec prawa do sprawiedliwych rent i emerytur?    Czy nie byłaby konieczna nowelizacja w kierunku, aby ci, którzy pracowali w latach 70., 80., 90., mogli uzyskać podstawę wymiaru składki emerytalnej z wybranych 10 lat - najlepiej udokumentowanych bez zachowania ich ciągłości?    Z poważaniem    Poseł Tomasz Piotr Nowak    Konin, dnia 26 stycznia 2007 r.