Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prywatyzacji Banku Gdańskiego

   W związku z interpelacją posła na Sejm RP pana Jana Kulasa w sprawie prywatyzacji Banku Gdańskiego SA, otrzymaną przy piśmie BMS-0701-365/98 dnia 20 lipca 1998 r., pragnę uprzejmie przedstawić najważniejsze okoliczności i etapy tego procesu.    W wyniku przekształceń ustrojowych zapoczątkowanych w 1989 r. rozpoczął się proces dostosowywania polskiej gospodarki do wymogów rynkowych. Podstawy prawne dla przekształceń własnościowych stworzyły rozpoczęte w końcu lat osiemdziesiątych prace legislacyjne. W roku 1989 uchwalono nową ustawę Prawo bankowe, która zezwalała - w oparciu o zawarte w niej oraz w Kodeksie handlowym zapisy - na tworzenie banków.    W lipcu 1990 r. uchwalono ustawę o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Umożliwiła ona ich przekształcanie w spółki akcyjne działające w oparciu o Kodeks handlowy. Poprzez prawną możliwość udostępniania akcji spółki akcyjnej skarbu państwa przez organ założycielski osobom trzecim otwarta została droga do dalszego etapu przekształceń własnościowych polskiej gospodarki, których ostatnią fazą miała być prywatyzacja.    W kwietniu 1992 r. weszła w życie zmiana ustawy Prawo bankowe. Przepis art. 86(6) tej ustawy rozszerzył przedmiot ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych na prywatyzację banków. Upoważnił on ministra finansów do kierowania się w toku przekształceń własnościowych w sektorze bankowym zapisami rozdziału 3 oraz art. 44 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W myśl tych przepisów oraz w związku z zapisami Kodeksu handlowego prywatyzacja banku - jednoosobowej spółki akcyjnej skarbu państwa oznaczała zbycie ponad połowy jej akcji podmiotom reprezentującym prywatny kapitał krajowy lub zagraniczny. Minister finansów, reprezentujący skarb państwa w przypadku banków, decydował w granicach uprawnień ustawowych o terminie, trybie i liczbie sprzedawanych akcji. Zbycie akcji w celu prywatyzacji mogło dotyczyć zarówno akcji objętych przez skarb państwa w wyniku komercjalizacji (wówczas przeniesienie przez skarb państwa własności akcji na osobę trzecią przysparzało wpływów do budżetu państwa) bądź też wiązać się z podwyższeniem kapitału akcyjnego i zaproponowaniem jego objęcia podmiotom prywatnym. W ten sposób stworzono podstawę prawną do prywatyzacji banków, a przede wszystkim do prywatyzacji wyodrębnionych z Narodowego Banku Polskiego dziewięciu tzw. banków komercyjnych - spółek akcyjnych skarbu państwa.    Na podstawie ww. regulacji ustawowych Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie podjęcia czynności prawnych zmierzających do ich przekształcenia w jednoosobowe spółki skarbu państwa. W tej grupie znalazł się również Bank Gdański. Akt jego przekształcenia w spółkę akcyjną sporządzony został w formie aktu notarialnego w dniu 8 października 1991 r.    W oparciu o zalecenia KERM z dnia 18 marca 1991 r. minister finansów przygotował i przedstawił do zatwierdzenia przez Radę Ministrów program prywatyzacji banków, który zawierał podstawowe wytyczne do prywatyzacji banków - jednoosobowych spółek skarbu państwa - w latach 1991-1996. W oparciu o ten program powstały kolejne wersje programu prywatyzacji i konsolidacji banków w Polsce. Czynnikiem wspierającym stał się również powstały w grudniu 1993 r. Fundusz Prywatyzacji Banków Polskich, którego środki zmniejszały koszty prywatyzacji dziewięciu banków komercyjnych.    Po decyzji o prywatyzacji na początku roku 1995 Banku Przemysłowo-Handlowego SA Rada Ministrów zatwierdziła w dniu 4 października 1995 r. prywatyzację Banku Gdańskiego. Doradcą ministra finansów został wybrany w wyniku przetargu HSBC Financial Services Sp. z o.o. Proces prywatyzacji Banku Gdańskiego SA prowadzony był w trybie oferowania akcji inwestorom zagranicznym w formie GDR (Global Depositary Receipt) i krajowym (poprzez GPW) oraz udostępnienie akcji pracownikom na zasadach preferencyjnych. Podstawę do oferty zagranicznej stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczególnego trybu zbycia niektórych akcji Banku Gdańskiego SA z dnia 7 listopada 1995 r.    W wyniku realizacji pierwszego etapu prywatyzacji posiadaczem 24% akcji został Bank of New York (jako depozytariusz GDR), 24% - BIG SA (wraz z podmiotami zależnymi), 37% pozostało w rękach skarbu państwa, a pozostałe 15% znalazło się w rękach akcjonariatu rozproszonego. W kolejnych latach BIG SA wraz z podmiotami zależnymi nabył w trybie zakupów giełdowych kolejne akcje, osiągając w roku 1996 ponad 31% udziału w kapitale akcyjnym Banku Gdańskiego SA. Powstała zatem sytuacja, w której konkurencyjni inwestorzy, posiadający pakiety akcji o zbliżonej sile głosu mogli wzajemnie blokować podejmowanie decyzji o znaczeniu strategicznym dla banku. Podobna sytuacja miała miejsce również w przypadku BPH SA oraz PBR SA.    W dniu 30 września 1996 r. Rada Ministrów zatwierdziła ˝Program prywatyzacji banków z udziałem skarbu państwa do roku 2000˝. Na tej podstawie minister finansów podjął działania zmierzające do zbycia w trybie publicznego zaproszenia do rokowań posiadany pakiet akcji. W odpowiedzi na ogłoszenia o zaproszeniu do rokowań opublikowane w dniach 16 i 18 grudnia w gazetach ˝Rzeczpospolita˝ i ˝Financial Times˝ w ustalonym terminie do 6 stycznia 1997 r., jako jedyny ofertę nabycia akcji Banku Gdańskiego SA złożył BIG SA wraz z podmiotami zależnymi.    Do rozmów z BIG SA minister finansów powołał zespół negocjacyjny, składający się z przedstawicieli Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Skarbu Państwa. W trakcie prac komisja przetargowa i zespół negocjacyjny uzyskały pozytywną opinię Zarządu Banku Gdańskiego SA co do komplementarności strategii obu banków. W dniu 7 lutego 1997 r. BIG SA oraz podmioty od niego zależne otrzymały zgodę NBP na nabycie akcji Banku Gdańskiego SA, które łącznie z akcjami już posiadanymi dawały prawo BIG SA do 66% głosów na WZA Banku Gdańskiego SA.    Działając w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o urzędzie ministra skarbu państwa, minister skarbu państwa upoważnił w dniu 12 lutego 1997 r. ministra finansów do sfinalizowania sprzedaży 6 260 240 sztuk akcji Banku Gdańskiego SA, będących własnością skarbu państwa, co stanowiło 31,92% głosów podczas Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy. W dniu 21 lutego 1997 r. została zawarta umowa sprzedaży, w wyniku której BIG SA wraz z podmiotami zależnymi nabył prawo do wykonywania 63,42% głosów podczas zgromadzenia akcjnariuszy. W efekcie powyższego BIG SA wraz z podmiotami zależnymi stał się inwestorem strategicznym w Banku Gdańskim SA.    Realizując strategiczne cele związane z procesami konsolidacji sektora bankowego, w dniu 21 czerwca 1997 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy BIG SA, a w dniu 27 czerwca 1997 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Banku Gdańskiego, podjęły uchwały o połączeniu obu banków i przyjęciu nazwy firmy ˝BIG Bank Gdański SA˝ z siedzibą w Warszawie.    Fuzja banków została zaaprobowana decyzjami: KPW z dnia 22 sierpnia 1997 r. (zgoda na wprowadzenie do publicznego obrotu akcji serii J) oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 czerwca 1997 r.    W wyniku połączenia banków skarb państwa posiada pakiet poniżej 5% akcji (2,35%), a zatem nie ma wpływu na zasadnicze decyzje dotyczące banku (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, art. 25 ust. 1). Według stanu na 20 lipca 1998 r. struktura akcjonariatu BIG Bank Gdański SA jest następująca:    The Bank of N.Y. - 20,84%    PZU SA - 5,74%    BEL Leasing Sp. z o.o. - 7,20%    FORIN Sp. z o.o. - 8,52%    Templeton Wordwide Inc. - 5,68%    Pozostali akcjonariusze - 52,02%.    Wysokość kapitału zagranicznego, który przekroczył 5% kapitału akcyjnego BIG Banku Gdańskiego SA, wynosi łącznie 26,52% (The Bank of N.Y. oraz Templeton Wordwide Inc.).    Zakończenie procesu prywatyzacji banku pozwoliło skarbowi państwa zrealizować cel strategiczny, tj. odejść od bezpośredniego zarządzania bankiem, umocnić jego zdolność do działania w otoczeniu rynkowym, a w konsekwencji umożliwić efektywne wspieranie procesów rozwojowych w gospodarce. Prywatyzacja banku pozwoliła uzyskać również bezpośrednie wpływy do budżetu w wysokości 539 275 793 PLN. Dodatkowo, zgodnie z warunkami Polskiego Funduszu Prywatyzacji Banków, kwota odsetek od obligacji restrukturyzacyjnych przypadająca w Banku Gdańskim do wykupu w dniu 31 stycznia 1996 r. w wysokości 6 163 789 PLN oraz rata kapitałowa 9 482 753 PLN - zmniejszyły obciążenia budżetu z tego tytułu.    W świetle powyższego efekt prywatyzacji banku należy uznać za zgodny z celem określonym w programie prywatyzacji oraz zatwierdzanymi corocznie przez Sejm ustawami.    BIG Bank Gdański SA wraz z BIG Bankiem SA i innymi podmiotami tworzy Grupę Kapitałową BIG. Celem grupy jest rozwój bankowości detalicznej i bankowości przedsiębiorstw. Przy stale wzrastającej konkurencji w sektorze bankowym, w celu zapewnienia rozwoju grupy, BIG Bank Gdański SA podpisał list intencyjny i porozumienie o współpracy z ˝Banco Commercial Portugues˝. Według opinii Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego NBP audytor banku, firma Coopers & Lybrand nie zgłosiła zastrzeżeń co do prawidłowości i rzetelności zbadanego sprawozdania finansowego banku za rok obrotowy 1996/1997 (kończący się w tym banku na dzień 30 września 1997 r.). Ponadto międzynarodowa agencja ratingowa ˝Thompson Bank Watch˝ przyznała bankowi ocenę ˝LC-1˝, która oznacza ˝bardzo wysokie prawdopodobieństwo terminowej spłaty kapitału wraz z odsetkami˝.    Na koniec I kwartału 1998 r. BIG Bank Gdański SA pod względem funduszy własnych zajmował 4 miejsce w systemie bankowym oraz 10 z punktu widzenia wielkości zgromadzonych aktywów netto. Współczynnik wypłacalności kształtował się na poziomie 19,75% wobec wymagalnego minimalnego poziomu 8,0%. Wypracowany zysk netto banku za I półrocze roku obrotowego 1997/1998 stanowił 48,6% zysku netto zaplanowanego na ten rok. Bank utworzył również na należności zagrożone rezerwę celową na wymaganym poziomie. Pozwala to, zdaniem GINB, na stwierdzenie, że sytuacja finansowa banku nie budzi zastrzeżeń.    Przedstawiając powyższe informacje, pozostaję w przekonaniu, że stanowią one wyczerpującą odpowiedź na zgłoszoną interpelację.    Sekretarz stanu    Alicja Kornasiewicz    Warszawa, dnia 7 sierpnia 1998 r.