Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyczyn zwłoki w wydaniu rozporządzeń do ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej

   Odpowiadając na interpelację pana posła Longina Pastusiaka w sprawie przyczyn zwłoki w wydaniu rozporządzeń do ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (DzU nr 141, poz. 944) przewidywała w przepisie art. 131 wejście jej w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Termin ten, jak również jego zmiana na dzień 1 września 1998 r., dokonana w art. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks karny, ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, ustawy Kodeks karny wykonawczy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 160, poz. 1083), wynikały ze związku podstawowych unormowań ustawy z przepisami Kodeksu postępowania karnego.    Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej dokonała zasadniczej zmiany w zakresie zasad ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej przez żołnierzy, uznając w przepisie art. 3 pkt 6 za przewinienie dyscyplinarne ˝naruszenie obowiązków wynikających z dyscypliny wojskowej, które nie jest przestępstwem lub wykroczeniem˝. Takie unormowanie jest konsekwencją regulacji zawartych w art. 674 i 675 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (DzU nr 89, poz. 555), wprowadzających właściwość orzecznictwa sądów wojskowych w sprawach o wykroczenia popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. Ponadto ustawa o dyscyplinie wojskowej ukształtowała instytucje prawne w sposób zbliżony do postępowania karnego i wprowadziła w art. 56 ust. 1 posiłkowe stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego w sprawach nie uregulowanych w niej w postępowaniu w sprawach o przewinienie dyscyplinarne. Jednocześnie ustawa ustanowiła zakres właściwości orzecznictwa sądów wojskowych w sprawach o przewinienia dyscyplinarne.    Wskazane względy powiązań systemu prawnego były w istocie przyczyną zmiany terminu wejścia w życie ustawy o dyscyplinie wojskowej.    Wydłużenie vacatio legis ustawy o dyscyplinie wojskowej do dziewięciu miesięcy pozwoliło jednocześnie uniknąć opóźnienia w wydawaniu do niej aktów wykonawczych przez Radę Ministrów oraz ministra obrony narodowej, przekraczającego znacznie okres trzech miesięcy obowiązywania, na mocy art. 129 ustawy, przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i naruszenia honoru i godności żołnierskiej (DzU z 1992 r. nr 5, poz. 17 z późn. zm.). Wskazują na to doświadczenia trwającego dotychczas procesu legislacyjnego aktów wykonawczych do nowej ustawy dyscyplinarnej.    Niewydanie przepisów wykonawczych do dnia wejścia w życie ustawy o dyscyplinie wojskowej i związane z tym stosowanie uregulowań przepisu przejściowego zawartego w art. 129 ustawy wynikło z trudności opracowania projektów tych aktów normatywnych na ˝gruncie˝ nowej ustawy oraz w taki sposób, aby pozostawały w zgodzie z nowym Kodeksem postępowania karnego.    Zmiana modelu postępowania dyscyplinarnego w nowej ustawie, przez jego nasycenie regułami ukształtowanymi na wzór postępowania karnego, powoduje konieczność ich dopełnienia w aktach wykonawczych w sposób niesprzeczny z przepisami Kodeksu postępowania karnego. Jednocześnie wymagają sformułowania, w sposób z nimi zharmonizowany, elementy administracyjno-prawne typowe dla wojskowego postępowania dyscyplinarnego, a w szczególności rzutujące na poziom dyscypliny wojskowej przy uwzględnieniu zasady jednoosobowego dowodzenia.    Rozwiązanie wskazanych problemów stanowi zadanie zespołów autorskich, przygotowujących projekty przedmiotowych aktów wykonawczych, które zostały powołane na podstawie specjalnej decyzji wydanej przez ministra obrony narodowej. W skład tych zespołów weszli przedstawiciele jednostek Ministerstwa Obrony Narodowej, w tym Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, oraz przedstawiciele dowództw rodzajów sił zbrojnych, Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, Naczelnej Prokuratury Wojskowej i Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej.    W rezultacie dotychczasowych prac legislacyjnych, koordynowanych na mocy wspomnianej decyzji ministra obrony narodowej, przez podsekretarza stanu do spraw społecznych i parlamentarnych, przygotowano 12 projektów rozporządzeń ministra obrony narodowej i jednego rozporządzenia Rady Ministrów w wykonaniu wszystkich obligatoryjnych delegacji zawartych w ustawie o dyscyplinie wojskowej. Projekty te, w okresie od 22 lipca do 18 września br., zostały poddane uzgodnieniom wewnątrzresortowym, obejmującym jednostki organizacyjne Ministerstwa Obrony Narodowej, dowództwa rodzajów sił zbrojnych, komendy akademii wojskowych, Izbę Wojskową Sądu Najwyższego, Naczelną Prokuraturę Wojskową i Komendę Główną Żandarmerii Wojskowej.    W chwili obecnej prowadzone są prace nad przygotowaniem nowych wersji projektów rozporządzeń uwzględniających uwagi zgłoszone w ramach tych uzgodnień. Przewiduje się, iż 12 projektów aktów wykonawczych zostanie skierowanych do uzgodnień międzyresortowych jeszcze w tym miesiącu. Termin wydania tych rozporządzeń będzie jednak uwarunkowany wyłącznie przebiegiem uzgodnień międzyresortowych, a w szczególności dotrzymaniem wyznaczonych terminów przez ich uczestników, określonych w uchwale nr 13 Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1997 r. Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. nr 15, poz. 144 z późn. zm.).    Odnosząc się do kwestii opóźnienia w wydaniu rozporządzenia ministra obrony narodowej (w wykonaniu art. 48 ustawy o dyscyplinie wojskowej), określającego powoływanie wojskowych rzeczników dyscyplinarnych, pragnę poinformować, iż podstawowe znaczenie tej regulacji dla funkcjonowania postępowania dyscyplinarnego było dostrzegane od początku prac legislacyjnych nad przepisami wykonawczymi do ustawy. Projekt tego rozporządzenia był traktowany priorytetowo i podejmowane były wobec niego niezbędne działania dla wydania rozporządzenia w terminie wejścia w życie ustawy. Jednocześnie ze skierowaniem go do uzgodnień wewnątrzresortowych został on przekazany Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu sformułowania zapisów dotyczących wyznaczania rzeczników dyscyplinarnych, działających wobec żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych tego resortu, gdyż rozporządzenie jest wydawane przez ministra obrony narodowej, w porozumieniu z ministrem spraw wewnętrznych i administracji.    Nowa wersja projektu rozporządzenia, uwzględniająca uwagi zgłoszone w uzgodnieniach wewnątrzresortowych i propozycje Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji została w dniu 18 sierpnia br. skierowana przez ministra obrony narodowej do uzgodnień międzyresortowych z: ministrem sprawiedliwości, ministrem spraw wewnętrznych i administracji, szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego przy Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz dyrektorem Departamentu Legislacyjnego Rządu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Na dokonanie tych uzgodnień wyznaczono minimalny dopuszczalny termin - 7 dni, który nie został jednak dotrzymany (np. minister sprawiedliwości zajął stanowisko, nie zgłaszając uwag, dopiero w dniu 15 września br.).    W późniejszym okresie wskutek uwag zgłoszonych przez Departament Legislacyjny Rządu i po uzyskaniu stanowiska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w dniu 22 września br. przekazano dyrektorowi Departamentu Legislacyjnego rządu kolejną wersję projektowanego rozporządzenia, uwzględniającą wniesione uwagi.    Finalizacja uzgodnień międzyresortowych projektowanego rozporządzenia nastąpi po jego rozpatrzeniu przez Komisję Prawniczą w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w dniu 5 października br. Przyczynę tego etapu procesu legislacyjnego stanowi rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności stanowienia w rozporządzeniu przepisów dotyczących wyznaczania rzeczników dyscyplinarnych właściwych wobec żołnierzy pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych podporządkowanych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji. Brak dostatecznych podstaw w tym zakresie w przepisach ustawy o dyscyplinie wojskowej wynika z niepełnego uregulowania normy niezbędnej do wprowadzenia przepisów. Upoważnienie ustawowe, zawarte w art. 48 ustawy o dyscyplinie wojskowej, zobowiązuje do wydania w jego wykonaniu rozporządzenia przez ministra obrony narodowej w porozumieniu z ministrem spraw wewnętrznych i administracji. Ustawa nie zawiera jednak odpowiednika art. 65 ust. 1, uchylonej w tym zakresie, ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i naruszenia honoru i godności żołnierskiej, który przyznawał przewidziane w tej ustawie uprawnienia ministra obrony narodowej ministrowi spraw wewnętrznych.    Dopiero rozstrzygnięcie powyższej kwestii przesądzi o zakresie rozporządzenia w sprawie wyznaczania wojskowych rzeczników dyscyplinarnych i uczyni możliwym jego wydanie przez ministra obrony narodowej.    Natomiast odnośnie do obaw co do udzielania wyróżnień jednostkom wojskowym z okazji świąt wojskowych, niezgodnych z obowiązującą ustawą, wyrażonych w interpelacji pana posła, pragnę wskazać, iż nie mają one związku z niewydaniem aktów wykonawczych. Kwestia ta jest bowiem bezpośrednio uregulowana w przepisach art. 13 i 14 ustawy o dyscyplinie wojskowej. Art. 14 ustawy, spośród katalogu wyróżnień przewidzianych w art. 7 ust. 3 ˝starej ustawy˝, utrzymał jedynie wyróżnienie pododdziałów i oddziałów wojskowych dyplomem uznania i uprawnił przełożonego dowódcy pododdziału lub oddziału wojskowego do przyznawania tego wyróżnienia.    Pragnę zapewnić pana posła, iż kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej docenia znaczenie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej dla życia wojska oraz dostrzega problemy, jakie wynikną ze stosowania nowej regulacji i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Minister obrony narodowej na posiedzeniu kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 4 maja br. polecił przygotowanie decyzji o powołaniu Zespołu do Spraw Umacniania Dyscypliny Wojskowej w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jako jego organu doradczego i opiniodawczego oraz określenia problematyki pracy tego zespołu w ciągu okresu rocznego, następującego po dniu wejścia w życie ustawy o dyscyplinie wojskowej. Projektowana decyzja znajduje się w końcowym etapie przygotowywania.    Ponadto w przedmiotowym zakresie działań, podejmowanych przez jednostki organizacyjne resortu, minister obrony narodowej zatwierdził przedstawiony mu w dniu 1 lipca br. ˝Zakres problemowy i realizacyjny działań związanych z wdrażaniem nowych regulacji dyscyplinarnych w resorcie obrony narodowej˝. W jego wykonaniu przygotowuje się projekt kolejnej decyzji ministra obrony narodowej, wprowadzającej szerokie spektrum działań organizacyjnych i programowych wdrażania nowych regulacji dyscyplinarnych, podejmowanych w okresie do drugiego kwartału 1999 r. oraz określającej odpowiedzialność za ich realizację osób zajmujących kierownicze stanowiska Ministerstwa Obrony Narodowej i kierowników jednostek organizacyjnych ministerstwa oraz jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez ministra obrony narodowej. Projektowana decyzja znajduje się również w końcowym etapie przygotowania. Przewiduje się, iż zamierzone działania skutkujące wydaniem przez ministra obrony narodowej wskazanych aktów dyrektywnych rozpoczną się w bieżącym miesiącu.    Przekazując powyższe wyjaśnienia, pozwalam sobie wyrazić przekonanie, iż zostaną one uznane za wyczerpujące.    Minister    Janusz Onyszkiewicz    Warszawa, dnia 9 października 1998 r.