Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie likwidacji jednostek organizacyjnych prokuratury wojskowej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego w sprawie likwidacji jednostek organizacyjnych prokuratury wojskowej (1993) uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Projekt ustawy o Prokuraturze Rzeczypospolitej Polskiej nie był dotychczas poddany fazie legislacyjnych uzgodnień międzyresortowych, tym samym resort obrony narodowej nie ustosunkowywał się do proponowanych rozwiązań.    Przedstawiając znaczenie, jakie dla funkcjonowania sił zbrojnych ma istnienie prokuratury wojskowej, należy zwrócić uwagę na fakt, że jednym z najistotniejszych warunków utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny wojskowej jest szybkie i skuteczne rozpatrzenie każdego przypadku naruszania prawa przez żołnierzy, a także niezwłoczne reagowanie na naruszenie praw żołnierskich. Szybkość postępowania jest szczególnym obowiązkiem wynikającym z umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Przykładem takiej umowy jest ˝Porozumienie między stronami Traktatu Północnoatlantyckiego dotyczące statusu ich sił zbrojnych˝, ratyfikowane przez Polskę w bieżącym roku. Z jego treści wynika m.in., że członek sił zbrojnych lub ich personelu cywilnego ścigany zgodnie z jurysdykcją państwa przyjmującego jest uprawniony do niezwłocznego i szybkiego procesu, a ewentualne przekazanie jurysdykcji winno następować bez zbędnej zwłoki, co oczywiście oznacza również, że niezbędne postępowanie dowodowe trzeba przeprowadzić w możliwie najkrótszym terminie.    Aby szybko i skutecznie reagować w sprawach o przestępstwa wojskowe, w wielu przypadkach niezbędna jest wszechstronna wiedza specjalistyczna, w tym znajomość sprzętu wojskowego oraz regulaminów i innych przepisów wojskowych. Co więcej, konieczne jest niejednokrotnie wykonywanie czynności w postępowaniu przygotowawczym na terenie jednostek i poligonów wojskowych.    Wspomniany wyżej proces specjalizacji i zakres dyspozycyjności prowadzącego postępowanie przygotowawcze w wojsku będzie pogłębiał się głównie w związku z przystąpieniem Polski do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, w miarę coraz szerszego angażowania się naszego państwa w przedsięwzięcia wojskowe państw NATO.    Jest rzeczą oczywistą, że w sytuacji znacznego obciążenia sprawami karnymi prokuratur powszechnych prokurator wojskowy staje się gwarantem sprawności i szybkości postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia popełniane przez żołnierzy. Potwierdza to aktualna statystyka, z której wynika, że w 1998 r. ponad 70% postępowań karnych zostało zakończonych w terminie do 1 miesiąca, w tym niemalże 20% w terminie do 15 dni. Przy tym ponad 50% spraw skierowano na drogę postępowania sądowego.    Funkcjonowanie prokuratury wojskowej daje ponadto gwarancje, że rozszerzenie właściwości sądów wojskowych o wykroczenia popełnione przez żołnierzy, jak również przewidywane zwiększenie zadań organów ścigania, wynikające z faktu tworzenia na terenie naszego kraju jednostek wojskowych wielonarodowych, a także odbywania ćwiczeń przez armie obce, nie wpłynie na obniżenie skuteczności i szybkości reagowania na wszelkie przypadki naruszenia obowiązującego prawa.    Prezentując szczególną rolę prokuratury wojskowej, należy wskazać, że instytucja ta prowadzi szeroką pracę profilaktyczną wśród kadry, a także żołnierzy służby zasadniczej oraz zajmuje się bieżącym doradztwem prawnym dla potrzeb dowódców jednostek. Zapotrzebowanie na powyższą działalność jest bardzo duże, tylko w 1998 r. prokuratorzy wojskowi, na prośby dowódców, odbyli blisko 8 tys. spotkań na terenie jednostek i poligonów wojskowych. Znaczenie powyższej pracy profilaktycznej podkreśla fakt, że do odbywania zasadniczej służby wojskowej powoływani są niekiedy ludzie słabo wykształceni, podatni na negatywne wzorce zachowań, często pochodzący ze środowisk patologicznych, karani, nadużywający alkoholu, nie stroniący od narkotyków. Wspomniane czynniki kryminogenne powodują, że w celu zapewnienia, w najbliższym czasie, poprawy przestrzegania prawa w siłach zbrojnych niezbędne jest aktywizowanie pracy wychowawczej w wojsku, realizowanej w istotnej części przez prokuratorów wojskowych.    Na uwagę zasługuje również fakt, że Polska nie jest jedynym państwem członkowskim NATO, w którego siłach zbrojnych funkcjonują jednostki prokuratury wojskowej. Istnieją one bowiem również m.in. w Belgii, Danii, Grecji, Hiszpanii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i na Węgrzech. Ponadto należy podkreślić, że w krajach, w których nie istnieje wyodrębniona organizacyjnie prokuratura wojskowa (np. Włochy, Niemcy), prokuratorzy zajmujący się ściganiem przestępstw popełnionych przez żołnierzy muszą specjalizować się w materii wojskowej.    Przekazując powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, że uzna je pan marszałek za wystarczające.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Janusz Onyszkiewicz    Warszawa, dnia 16 czerwca 1999 r.