Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań podejmowanych na rzecz poprawy stanu bibliotekarstwa publicznego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Antoniego Szymańskiego w sprawie działań podejmowanych na rzecz poprawy stanu bibliotekarstwa publicznego uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Sytuacja bibliotek publicznych w warunkach reformy administracyjnej kraju jest przedmiotem stałej troski ministra kultury i sztuki. W celu minitoringu zagrożeń funkcjonuje w ministerstwie zespół pełnomocników ds. reformy dla poszczególnych województw. W marcu br. powołano Radę ds. bibliotek publicznych, która m.in. zaproponowała rejestr powinności biblioteki powiatowej (do przedłożenia władzom samorządowym). Zorganizowano również spotkanie z dyrektorami byłych i obecnych bibliotek wojewódzkich służące poznaniu problemów tych placówek w okresie przemian.    Ministerstwo wspiera instytucje kultury przejęte 1 stycznia br. przez samorządy od wojewodów środkami z rezerwy celowej budżetu państwa (128 876 tys. zł) oraz dofinansowuje najcenniejsze przedsięwzięcia kulturalne wykraczające poza działalność podstawową (imprezy, konkursy, wystawy, wydawnictwa) w ramach systemu ˝August˝.    Bardzo ważną dziedziną aktywności ministerstwa są prace legislacyjne. Do najważniejszych należy przygotowanie rozporządzeń na mocy delegacji wynikającej z ustawy o bibliotekach, a także propozycje nowelizacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o finansach publicznych. Ta ostatnia ustawa spowodowała ograniczenie pomocy finansowej dla instytucji kultury pozostających w gestii samorządów. Naszą troską jest również utrzymanie zerowej stawki VAT na książki i czasopisma. Mamy nadzieję, że nasze propozycje w tym względzie spotkają się z akceptacją parlamentu - dla pożytku zagrożonej sieci bibliotek publicznych.    Ustawa o bibliotekach stanowi, iż biblioteki świadczą swe usługi nieodpłatnie. Konstytucja gwarantuje bowiem obywatelom powszechny i darmowy dostęp do dóbr kultury. Postrzeganie działalności bibliotek w kategoriach ekonomicznej opłacalności - o czym z niepokojem wspomina pan poseł Antoni Szymański - jest zatem groźnym nieporozumieniem.    Ministerstwo od początku reformy zalecało władzom samorządowym powierzanie funkcji powiatowych byłym bibliotekom wojewódzkim, posiadającym przygotowaną kadrę, doświadczenie i odpowiedni potencjał do świadczenia pomocy metodycznej placówkom terenowym. Funkcje powiatowe są jednak skromniejsze niż dotychczasowe funkcje związane z opieką nad bibliotekami z terenu całego województwa. W tej sytuacji zrozumiała jest tendencja organizatorów do dokonywania pewnych koniecznych restrukturyzacji tych instytucji.    Istotą reformy administracyjnej było powierzenie samorządom zadań związanych z zaspokajaniem potrzeb (w tym również kulturalnych) społeczności lokalnych. Powiaty mają na realizację tego zadania 1-procentowy odpis z podatków od osób fizycznych, natomiast województwa - 1,5-procentowy. Utrzymywanie bibliotek jest zadaniem własnym samorządów i podział środków w ramach wspomnianego odpisu pozostaje w sferze autonomicznych decyzji samorządu. Ingerencja państwa w te decyzje mogłaby zostać poczytana jako ograniczanie samorządności.    Podzielam opinię pana posła Antoniego Szymańskiego, iż sieć bibliotek, jako najbardziej rozpowszechnionych instytucji kultury, może sprzyjać rozwojowi społecznemu. Podniesienie poziomu kultury jest warunkiem rozwoju cywilizacyjnego i dbałość o to powinna leżeć w interesie lokalnych władz samorządowych. Innym zagadnieniem jest świadomość tych zależności wśród przedstawicieli lokalnych władz.    Wyrazy szacunku łączę    Minister    Andrzej Zakrzewski    Warszawa, dnia 29 czerwca 1999 r.