Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowania polskiego ustawodawstwa z zakresu służby zdrowia do wymagań Unii Europejskiej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Mieczysława Czerniawskiego, przekazaną przy wystąpieniu pana marszałka z dnia 14 listopada br., znak pisma SPS-0202-5076/00, w sprawie dotyczącej dostosowania polskiego ustawodawstwa z zakresu ochrony zdrowia do wymagań Unii Europejskiej oraz uwzględnienia w tych regulacji postulatów środowiska pielęgniarskiego uprzejmie wyjaśniam.    Odnosząc się do zagadnienia przyspieszenia w procesie transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych tworzenia wyższych szkół zawodowych, a zwłaszcza 3-letnich studiów licencjackich na akademiach medycznych, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia jest inicjatorem działań związanych z procesem transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych. Proces ten realizowany jest poprzez dwa zasadnicze kierunki działań: pierwszy z nich wiąże się z dostosowaniem prawa polskiego w zakresie kształcenia i wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej do wymogów prawnych Unii Europejskiej, drugi natomiast związany jest z przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia Programem transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych, który stanowi szeroką analizę tematyki kształcenia pielęgniarek i położnych w Polsce oraz przedstawia kompleksową strategię działań zmierzających do zapewnienia odpowiedniej liczby dobrze wykształconych pielęgniarek, przygotowanych do profesjonalnego świadczenia usług w systemie ochrony zdrowia.    Dostosowanie prawa polskiego w zakresie kształcenia i wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej do wymogów prawnych Unii Europejskiej zaowocowało projektem ustawy o zmianie ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. (DzU nr 91, poz. 410) o zawodach pielęgniarki i położnej, który obecnie znajduje się w Sejmie. Zarówno projekt cytowanej ustawy, jak i założenia Programu transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych przyjmują kształcenie pielęgniarek i położnych w systemie studiów licencjackich w wyższych szkołach zawodowych i w akademiach medycznych jako rozwiązanie docelowe. Planowana docelowo sieć szkół pielęgniarek i położnych w liczbie około 50 ośrodków funkcjonujących w systemie szkolnictwa wyższego zastąpi dotychczasową sieć szkół policealnych prowadzących kształcenie w tych zawodach. Zakończenie realizacji tego procesu przewidywane jest na rok 2004.    Ponadto chcę podkreślić, że uruchomienie kształcenia pielęgniarek i położnych w nowym systemie jest zgodne z intencją ministra zdrowia. Należy pamiętać również, że realizacja tego procesu niesie za sobą konieczność zabezpieczenia środków finansowych na ten cel oraz przeprowadzenia zmian organizacyjnych związanych z wygasaniem kształcenia pielęgniarek i położnych w dotychczasowym systemie. Obecnie Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania związane z upowszechnieniem szerokiej informacji w zakresie transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych oraz zmniejszeniem kosztów tego procesu poprzez nakłanianie samorządów lokalnych do przekazywania bazy lokalowej szkół, pracowni (będących ich własnością) akademiom medycznym i wyższym szkołom zawodowym uruchamiającym kształcenie pielęgniarek i położnych w nowym systemie.    Natomiast ustosunkowując się do propozycji, aby w ramach nowelizacji ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej zmienić wyłącznie te zapisy, których zmiany podyktowane są koniecznością zharmonizowania z prawem Unii Europejskiej, uprzejmie wyjaśniam, że projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej znajdujący się aktualnie w Sejmie zawiera wyłącznie zapisy regulacji prawnych dostosowujących prawo polskie w zakresie kształcenia i wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej do sektorowych dyrektyw Rady Wspólnot Europejskich i nie wykracza poza ten obszar.    Dostosowanie prawa polskiego w zakresie kształcenia i wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej do wymogów prawnych Unii Europejskiej w początkowym etapie prac nad projektem cytowanej ustawy realizowane było w odniesieniu do dyrektyw Rady Wspólnot Europejskich oraz ustawy Prawo działalności gospodarczej, która jest ustawą zgodną z wymogami prawnymi obowiązującymi w Unii Europejskiej. Ustawa ta reguluje m.in. wydawanie zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej. Z uwagi na fakt, że art. 10 oraz art. 25 cytowanej ustawy o zawodach zawierają treści związane z wydawaniem zezwoleń zarówno na kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych, jak i na indywidualną, specjalistyczną, grupową praktykę pielęgniarską, wstępny projekt nowelizowanej ustawy zawierał również treści odnoszące się do ustawy Prawo działalności gospodarczej.    Z uwagi na fakt podjęcia przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej decyzji o rozpatrywaniu ustawy zmieniającej ustawę o zawodach pielęgniarki i położnej z podziałem na dwie części pierwsza z nich, dostosowująca polskie prawo do dyrektyw Rady Wspólnot Europejskich, weszła na szybką ścieżkę legislacyjną i jest aktualnie w Sejmie, natomiast druga część ustawy, związana z działalnością gospodarczą, nowelizowana będzie w najbliższych miesiącach.    W odniesieniu do wniosku, aby dla zagwarantowania należytego nadzoru nad wykonywaniem zawodu pielęgniarki i położnej pozostawić w gestii samorządu pielęgniarek i położnych wydawanie zezwoleń na kształcenie podyplomowe oraz prowadzenie indywidualnej, grupowej i specjalistycznej praktyki pielęgniarek i położnych, uprzejmie wyjaśniam.    Nawiązując do wcześniejszych informacji dotyczących nowelizacji projektu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej w części obejmującej ustawę Prawo działalności gospodarczej, informuję, że prace w tym zakresie będą odbywały się z udziałem samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych. Przygotowanie projektu nowelizacji tej części ustawy wymaga przeprowadzenia szeregu konsultacji m.in. z przedstawicielami Ministerstwa Gospodarki. Jednocześnie wyrażam głęboką nadzieję, że prace nad tą częścią projektu ustawy zakończą się przyjęciem optymalnych rozwiązań.    W odpowiedzi na postulat: ˝Należy przygotować przepisy pozwalające kontraktować usługi w zakresie pielęgniarskiej opieki domowej˝ wyjaśniam, że aktualnie domowe świadczenia pielęgniarskie realizowane są na podstawie art. 31 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.) w ramach podstawowej opieki zdrowotnej przez pielęgniarki środowiskowo/rodzinne i w ramach domowej opieki paliatywno-hospicyjnej realizowanej przez zespoły opieki paliatywno-hospicyjnej. W obu przypadkach świadczenia te są finansowane przez kasy chorych, zgodnie z umowami zawartymi ze świadczeniodawcami. Należy wskazać także na świadczenia pomocy społecznej - usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze wykonywane w domu chorego przez pielęgniarki (jako osoby mające specjalistyczne przygotowanie).    W przypadku podstawowej opieki zdrowotnej świadczenia zdrowotne wykonywane są w formie indywidualnej lub grupowej praktyki pielęgniarskiej oraz w ramach praktyki lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Zadania pielęgniarki środowiskowo/rodzinnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej są zawarte w warunkach konkursu ofert na udzielanie tych świadczeń, opracowanych przez kasy chorych. Natomiast domowa opieka paliatywno-hospicyjna, przeznaczona dla chorych przebywających w swoich domach z rozpoznaną, niepoddającą się leczeniu, zaawansowaną chorobą, realizowana jest przez pielęgniarki w postaci wizyt ˝domowej opieki paliatywnej˝. Opieka ta jest prowadzona albo samodzielnie przez zespół opieki domowej i zespoły wspierające, albo też we współpracy z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej lub pielęgniarką środowiskowo/rodzinną oraz przez zespoły interwencyjne składające się z pielęgniarki i lekarza. Świadczenia zdrowotne z tego zakresu również są przedmiotem konkursu ofert.    W odpowiedzi na postulat, aby ˝utrzymać opiekę pielęgniarską w domach pomocy społecznej˝, uprzejmie informuję, iż zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) dom pomocy społecznej zapewnia całodobową opiekę. Dom pomocy społecznej umożliwia mieszkańcom korzystanie ze świadczeń zdrowotnych przysługujących z tytułu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Świadczenia zdrowotne, które mają na celu zachowanie zdrowia, wczesne wykrywanie chorób, badania diagnostyczne i leczenie, dla mieszkańców domów pomocy społecznej są realizowane w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.    Wprowadzone powszechne ubezpieczenie zdrowotne zostało oparte m.in. na zasadzie zapewnienia równego dostępu do świadczeń. Ubezpieczony ma prawo do wyboru świadczeniodawcy, który ma podpisaną umowę z kasą chorych (mieszkańcy domu dokonują wyboru świadczeniodawcy osobiście lub z ich upoważnienia dyrektor domu). Przy czym należy wskazać, iż świadczenia zdrowotne udzielone ubezpieczonemu bez skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli to skierowanie jest wymagane, opłaca ubezpieczony). Mieszkańcom domów pomocy społecznej przysługują świadczenia określone w przepisach ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym na zasadach takich, jak i pozostałym osobom ubezpieczonym w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (por. art. 1a, art. 31 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym).    Należy wskazać na organizację udzielania świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego - umowa między kasą chorych a świadczeniodawcami (postępowanie zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez kasy chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych - DzU nr 148, poz. 978 ze zm.) określa m.in. rodzaj i zakres udzielanych świadczeń oraz warunki i zasady udzielania tych świadczeń, a także zasady kontroli jakości, zasadności i dostępności do świadczeń oraz realizacji umów. Natomiast organizacja miejsc, w których udzielane są świadczenia zdrowotne, należy do kompetencji świadczeniodawcy, który zawiera umowę z kasą chorych (w zależności od potrzeb świadczenia powinny być udzielane w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w warunkach domowych lub miejscach określonych przez świadczeniodawcę).    Informuję, iż zgodnie z art. 20 ust. 3a dom pomocy społecznej może również pokryć wydatki ponoszone na niezbędne usługi pielęgnacyjne w zakresie wykraczającym poza uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Oznacza to, że domy pomocy społecznej, w zależności od potrzeb, mogą zatrudniać specjalistów o różnych kwalifikacjach, w tym pielęgniarki, o czym stanowi przepis art. 55a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.    W odpowiedzi na postulat Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Łomży: ˝utrzymania opieki pielęgniarskiej w domach pomocy społecznej˝ - nawiązując do powyższych wyjaśnień związanych z organizacją udzielania świadczeń zdrowotnych - należy podkreślić, iż do zadań kasy chorych należy m.in. zawieranie i finansowanie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych ze świadczeniodawcami w celu zapewnienia ubezpieczonym przysługujących im świadczeń określonych w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Kasa chorych nie jest pracodawcą dla pielęgniarek zatrudnionych w domach pomocy społecznej. Pracodawcą jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pielęgniarki, w rozumieniu ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. Kodeks pracy (DzU z 1998 r. nr 21, ze zm.).    Zasadne jest podkreślenie, iż wskazana w piśmie ustawa o pomocy społecznej w art. 55a stanowi, iż poziom usług świadczonych przez dom pomocy społecznej w zakresie zaspokojenia potrzeb bytowych, opiekuńczych osobom przebywającym w takim domu nie może ulec obniżeniu po dniu 1 stycznia 1999 r.    W odpowiedzi na postulat: ˝Należy przeprowadzić nowelizację ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, o zakładach opieki zdrowotnej, a także przygotować nową ustawę o ratownictwie medycznym, uwzględniającą rolę pielęgniarki w tych systemach, uprzejmie wskazuję na rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz o zmianie niektórych ustaw (druk sejmowy nr 1456), który jest przedmiotem prac Komisji Zdrowia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.    W kwestii przygotowania nowej ustawy o ratownictwie medycznym, uwzględniającej rolę pielęgniarki w tym systemie, pragnę wyjaśnić, że przepisy projektu ustawy określają rolę pielęgniarki ratunkowej w systemie ratownictwa medycznego, jej prawa i obowiązki. Ponadto przepisy projektu ustawy odwołują się do obowiązujących norm prawnych w zakresie kształcenia i wykonywania zawodu pielęgniarki ( art. 31, 40 projektu ustawy).    Podkreślenia wymaga również fakt, iż projekt ustawy dotychczas był i pozostaje przedmiotem konsultacji ze środowiskiem pielęgniarek i położnych - samorządu zawodowego, a uwagi wnoszone w trakcie tych konsultacji znajdują swoje odzwierciedlenie w treści projektu. Doprecyzowanie niektórych postanowień ustawy nastąpi w ramach przygotowywania aktów wykonawczych.    Dziękując za zainteresowanie problemami środowiska pielęgniarek i położnych, najuprzejmiej przepraszam pana marszałka za opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi.    Z wyrazami szacunku    Minister    Grzegorz Opala    Warszawa, dnia 19 grudnia 2000 r.