Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w likwidacji zatorów płatniczych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z 15 lutego 2001 r., znak: SPS-0202-5756/01, przy którym przesłano interpelację posła Stanisława Steca w sprawie pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w likwidacji zatorów płatniczych, uprzejmie przedkładam poniższe wyjaśnienia w tej kwestii.    Problem interesujących pana posła zatorów płatniczych wynika, w mojej ocenie, z faktu funkcjonowania w obrocie handlowym umów przewidujących nadmiernie wydłużony termin płatności. Zastrzeganie w umowach długich terminów płatności i nadmierne opóźnienia w zapłacie powodują poważne ograniczenia w działalności gospodarczej, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorców, a niekiedy prowadzą do ich niewypłacalności. Wskazane zagrożenia występują w praktyce gospodarczej krajów Unii Europejskiej od wielu lat. Konieczność ochrony małych i średnich przedsiębiorców oraz rzemiosła przed skutkami ww. praktyk legła u podstaw dyrektywy nr 2000/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 czerwca 2000 r. w sprawie zwalczania opóźnień płatności w transakcjach handlowych. Zjawisko to występuje obecnie również w warunkach polskich. Pojawiło się w obrocie gospodarczym wraz z postępującą transformacją gospodarki, a w ostatnich latach uległo znacznemu nasileniu. Masowość tego zjawiska i zaburzenia, jakie powoduje ono w gospodarce, sprawiają, że uznałem za niezbędne podjęcie działań ograniczających nadużywanie przez silniejszą ekonomicznie stronę umowy swobody kontraktowej w celu narzucania słabszym partnerom długich terminów płatności. Wspomniana dyrektywa nr 2000/35/EW określa minimalny poziom środków, jakie kraje Unii Europejskiej są obowiązane wprowadzić do swego ustawodawstwa dla zwalczania stosowanych w obrocie gospodarczym nadmiernie długich terminów płatności i opóźnień w zapłacie za dostarczony towar lub usługę. Oznacza to, że prawodawstwa krajowe mogą również uwzględniać rozwiązania korzystniejsze dla wierzycieli.    Przeprowadzona w Ministerstwie Gospodarki analiza istniejącego stanu prawnego w tym zakresie oraz porównanie polskich przepisów z wymogami dyrektywy wykazały, że prawo polskie zapewnia wierzycielom ochronę ich interesów na poziomie wymaganym przez dyrektywę. Nie zapobiega to jednak powstawaniu, będących przedmiotem interpelacji pana posła, zatorów płatniczych i w konsekwencji stopień wzajemnych zobowiązań uczestników obrotu handlowego ciągle wzrasta. Widząc potrzebę i możliwość wprowadzenia regulacji korzystniejszych dla wierzycieli, w październiku 2000 r. zorganizowałem w Ministerstwie Gospodarki spotkanie konsultacyjne w celu przedyskutowania możliwych rozwiązań tego problemu. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele administracji rządowej, instytucji naukowych, organizacji handlowych, rzemiosła i producentów. Wykonana została ekspertyza prawna na temat wprowadzenia regulacji zmierzającej do skrócenia terminów płatności za dostarczony towar. Ekspertyza wykazała, że możliwe są rozwiązania pozwalające na wprowadzenie w polskim prawie przepisów w kierunku skrócenia terminów płatności, idące dalej niż wymogi dyrektywy. Ostatecznie przyjęto koncepcję, że rozwiązanie tego problemu winno nastąpić poprzez wprowadzenie regulacji opierającej się na założeniu, iż po upływie miesiąca od spełnienia świadczenia niepieniężnego (dostarczenia towaru, wykonania usługi) nastąpi konwersja długu pieniężnego w kredyt.    W wyniku tych ustaleń opracowany został w Ministerstwie Gospodarki projekt ustawy o terminach zapłaty. Projektowana regulacja opiera się na dwóch założeniach:    1. Po upływie miesiąca od spełnienie świadczenia niepieniężnego i doręczenia dokumentu rozliczeniowego długi pieniężny przekształca się w kredyt i rodzi po stronie dłużnika obowiązek zapłaty odsetek ustawowych, stanowiących ˝cenę kredytu˝.    2. Ustawa nie zmieni przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wymagalności i skutków opóźnienia oraz zwłoki dłużnika. Zgodnie z art. 481 K.c. opóźnienie dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego daje wierzycielowi prawo żądania odsetek za opóźnienie, przy czym zazwyczaj (w braku odmiennego postanowienia stron) są to odsetki ustawowe. Zasada ta nie może być pominięta w umowach, których dotyczyć będzie nowa ustawa.    Dla dokonania konsultacji w środowisku przedsiębiorców projekt ustawy o terminach zapłaty przesłany został do organizacji pozarządowych, m.in. izb gospodarczych, zrzeszeń kupieckich i związków pracodawców. Po uzyskaniu ich opinii projekt regulacji zostanie jeszcze w tym miesiącu skierowany do uzgodnień międzyresortowych.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 7 marca 2001 r.