Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożenia interesu członków otwartych funduszy emerytalnych z powodu lobbingu prowadzonego przez ambasadorów Stanów Zjednoczonych Ameryki, Królestwa Holandii i Republiki Austrii w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Pana Posła Artura Zawiszy w sprawie zagrożenia interesu członków otwartych funduszy emerytalnych z powodu lobbingu prowadzonego przez ambasadorów Stanów Zjednoczonych, Holandii i Austrii, która została przekazana przy piśmie Marszałka Sejmu RP z dnia 8 lipca br., sygn. SPS-0202-10446/05, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.    W odniesieniu do pytania nr 1 należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw, Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych może wyrazić zgodę na podwyższenie kwoty za zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym pod warunkiem, iż jest to uzasadnione koniecznością zapewnienia konkurencji pomiędzy OFE lub interesem członków OFE. Ww. przesłanki wymagają zbadania w toku prowadzonego postępowania, gdyż od ich wystąpienia uzależniona jest ewentualna zgoda organu nadzoru. Działania mające na celu przeprowadzenie oceny spełnienia przez wnioskodawców przesłanek ustawowych, podejmowane przez KNUiFE w związku z przytoczonym powyżej przepisem, prowadzone są w oparciu o pełną autonomię i niezależność tego organu nadzoru.    Jednocześnie należy dodać, iż w postępowaniach dotyczących zmiany statutów OFE, na prawach strony, jako czynnik społeczny, uczestniczy Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE.    W odniesieniu do pytania nr 2 należy wskazać, iż powszechne prawo międzynarodowe i praktyka międzynarodowa obowiązująca w tym zakresie nie zabrania przedstawicielom dyplomatycznym państw obcych podejmowania działań na rzecz podmiotów gospodarczych państw wysyłających, które mieszczą się w zakresie szeroko rozumianego wypełniania funkcji misji dyplomatycznych określonych w art. 3 Konwencji Wiedeńskiej z dnia 18 kwietnia 1961 r. o stosunkach dyplomatycznych i nie naruszają przepisów prawa państwa przyjmującego.    Powszechną praktyką jest też, że przedstawiciele państw obcych, podobnie jak przedstawiciele dyplomatyczni RP za granicą, lobbują na rzecz rozwiązań, które zapewniają lepsze warunki funkcjonowania podmiotów gospodarczych państw wysyłających. Jednocześnie należy dodać, że nie ma przy tym jasnych kryteriów, kiedy lobbowanie przekracza zakres wykonywania funkcji dyplomatycznych przez przedstawicielstwa dyplomatyczne państw wysyłających.    Jednocześnie dodać należy, iż przedstawiciele dyplomatyczni państw obcych nie są uprawnieni do udziału w postępowaniach prowadzonych przez KNUiFE, bycia stroną albo do uczestnictwa w nich na prawach strony. W związku z tym pisma ambasadorów Stanów Zjednoczonych, Holandii i Austrii pozbawione są przymiotu wypowiedzi strony, materiału w sprawie czy też dowodu, a więc nie mają żadnego wpływu na przebieg przedmiotowych postępowań.    Odpowiadając na pytanie nr 3 pragnę wyjaśnić, iż w związku z toczącymi się postępowaniami dotyczącymi wniosków w sprawie podwyższenia limitu opłat za zarządzanie aktywami OFE, Pan Andrzej Jacaszek, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, w dniu 13 maja 2005 r. spotkał się z Panią Ewą Lewicką, Prezes Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych oraz z przedstawicielami AIG PTE, Generali PTE oraz ING PTE. Spotkanie to miało na celu przedstawienie przez wnioskujące strony argumentów uzasadniających konieczność zmiany poziomu opłaty za zarządzanie aktywami OFE.    Ponadto w siedzibie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów miały miejsce dwa spotkania z przedstawicielami towarzystw emerytalnych. Obydwa spotkania odbyły się w związku z prośbami:    1. Prezesa Zarządu AIG PTE S.A. Pana Łukasza Kalinowskiego w dniu 21 kwietnia 2005 r., który jednocześnie uczestniczył w ww. spotkaniu z przedstawicielami UOKiK.    2. Prezesa Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych Pani Ewy Lewickiej w dniu 17 maja 2005 r.    Na spotkanie w dniu 17 maja 2005 r. oprócz Pani Ewy Lewickiej przybyli również przedstawiciele 3 grup kapitałowych: AIG, Generali i ING, będących akcjonariuszami powszechnych towarzystw emerytalnych w Polsce.    UOKiK, chcąc dokonać obiektywnej oceny przedmiotowych wniosków, mając na względzie zarówno problemy dotyczące ochrony konsumentów - członków OFE, jak i rozwój konkurencji na rynku OFE, wyraził zgodę na powyższe spotkania.    W trakcie ww. spotkań przedstawiciele wspomnianych powyżej PTE oraz IGTE, podobnie jak w przypadku spotkania z Ministrem A. Jacaszkiem, przedstawili swój pogląd na temat zasadności złożonych do KNUiFE wniosków o podwyższenie limitów opłat za zarządzanie OFE, zwłaszcza w aspekcie konkurencji na rynku OFE.    Jednocześnie należy wskazać, iż z informacji uzyskanych od pozostałych członków KNUiFE nie wynika, aby doszło do innych spotkań z przedstawicielami PTE lub ich akcjonariuszami ani by byli oni poddawani przez nich innym formom lobbinngu w związku z toczącymi się postępowaniami w sprawie podwyższenia opłat za zarządzanie.    W odpowiedzi na pytania nr 4 i nr 5 pragnę stwierdzić, że poza wymienionymi wyżej faktami i zdarzeniami nie są mi znane inne próby lub przejawy lobbingu w przedmiotowej sprawie. Ponadto poza zakresem mojej wiedzy pozostaje fakt inspiracji wystąpień ambasadorów.    W odniesieniu do pytania nr 6 należy stwierdzić, co zostało już podkreślone w odpowiedzi na pytanie nr 2, iż działania lobbystyczne przedstawicieli dyplomatycznych państw obcych zaliczają się do szeroko rozumianego wypełniania funkcji misji dyplomatycznych. Trzeba przy tym jednak ponownie wskazać, że lobbing taki, w postaci np. pism przedstawicieli dyplomatycznych, nie ma wpływu na działalność autonomicznych, niezależnych organów administracji rządowej.    Dodatkowo można wskazać, że w dniu 7 lipca 2005 r. Sejm uchwalił ustawę o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Ustawa ta określa m.in. zasady jawności działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, zasady wykonywania zawodowej działalności lobbingowej oraz formy jej kontroli i stanowi kolejny krok w kierunku zwiększenia przejrzystości działania organów władzy publicznej.    Odpowiadając na pytanie nr 7 wskazać należy, iż Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE) jest centralnym organem administracji rządowej. Nadzór nad Komisją, zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548, z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. Nr 124, poz. 1153), sprawuje minister właściwy do spraw instytucji finansowych.    Należy przy tym wskazać, iż Minister Finansów w ramach nadzoru nie może wpływać na decyzje podejmowane w indywidualnych sprawach. Minister, zgodnie z brzmieniem art. 34a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199, z późn. zm.), w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia. Nie mogą one jednak dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej.    KNUiFE funkcjonuje w systemie administracji publicznej jako tzw. organ centralny. Najważniejszą cechą takiego organu jest to, iż posiada on pozycję prawną samodzielnego organu administracji, wyposażonego we własne, przypisane prawem kompetencje. Organy centralne podporządkowane są organom rządowego stopnia, a podporządkowanie to jest decydującym wyznacznikiem konkretnego miejsca organów centralnych w aparacie administracji centralnej. Założeniem funkcjonowania organów centralnych jest wpisanie w struktury działów administracyjnych bądź też zajmowanie pozycji organów wyodrębnionych z ram działów administracji i podleganie bezpośrednio organom szczebla rządowego. Relacje ministrów wobec innych jednostek organizacyjnych ujmowane są, co do zasady, w formę ˝podległości˝, oznaczając więzi ściślejsze, o charakterze podporządkowania. Nadzór nad organem centralnym może polegać na dążeniu do uwzględnienia rozwiązań strukturalnych w odniesieniu do takiego organu, jak również nadzór ten obejmuje całą działalność prowadzoną przez podporządkowany aparat pracy, poprzez które organ wykonuje przypisane mu zadania.    Jedną z regulacji, która ma zapewnić członkom Komisji jak największy zakres bezstronności i obiektywizmu w wykonywaniu ich funkcji, jest art. 15 wspomnianej ustawy, który stanowi m.in., że członkowie Komisji nie mogą być akcjonariuszami (udziałowcami) lub członkami władz zakładów ubezpieczeń oraz wykonywać czynności związanych z działalnością ubezpieczeniową lub pośrednictwem ubezpieczeniowym, a także podejmować zatrudnienia w zakładzie ubezpieczeń na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo na podstawie innej umowy o podobnym charakterze. Nie mogą oni również być akcjonariuszami oraz wykonywać obowiązków członka zarządu lub rady nadzorczej towarzystwa emerytalnego, a także podejmować zatrudnienia w takim towarzystwie na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo na podstawie innej umowy o podobnym charakterze czy podejmować zatrudnienia w funduszu emerytalnym na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo na podstawie innej umowy o podobnym charakterze. Taka regulacja, odnosząca się do członków organu nadzoru, ma zapewnić jak najpełniejszą realizację funkcji organu nadzoru, określonej w art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Komisja jako organ nadzoru w wykonywaniu swych zadań powinna być przede wszystkim niezależna od podmiotów nadzorowanych.    Istotne, w kontekście zapewnienia bezstronności KNUiFE jest również wskazanie, że Komisja jest organem kolegialnym. Kolegialność ma na celu jak najpełniejszą realizację jednej z podstawowych zasad w swoim funkcjonowaniu, tj. zasady niedyskryminacji. Ponadto decyzje podejmowane kolegialnie mają bardziej demokratyczny charakter, a obecność w składzie KNUiFE przedstawicieli różnych resortów, urzędów, jak również osób uczestniczących w posiedzeniach Komisji z głosem doradczym pozwala na pełniejsze omówienie i zrozumienie poszczególnych stanów faktycznych i prawnych oraz zapewnia prawidłowe wykonywanie wszystkich zadań tego organu.    Odpowiadając na pytanie nr 8, pragnę poinformować, że w dniu 27 lipca 2005 r. Przewodniczący Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE, na podstawie art. 27 § 1 zd. 2 w związku z art. 24 § 3 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 202 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667, z późn. zm.), postanowił wyłączyć Pana Andrzeja Jacaszka, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów - członka KNUiFE od udziału w postępowaniach w sprawie wydania zezwolenia na zmianę statutów: AIG OFE, Generali OFE, ING NN Polska OFE oraz Sampo OFE.    Odnosząc się do pytania nr 9, pragnę wskazać, że w opinii KNUiFE zdyskontowany sumaryczny wzrost przychodów czterech powszechnych towarzystw emerytalnych, których dotyczą prowadzone postępowania administracyjne, w przypadku wyrażenia zgody przez KNUiFE w okresie do końca 2010 r. wyniósłby około 200 mln zł.    Ustosunkowując się do pytania nr 10, należy wskazać, że ocena wpływu podwyższenia przedmiotowych opłat za zarządzanie na proces konsolidacji na rynku OFE wydaje się być problematyczna i trudna do jednoznacznego przesądzenia.    W opinii organu nadzoru wyrażenie zgody na zmianę statutów PTE nie miałoby prawdopodobnie bezpośredniego wpływu na procesy konsolidacyjne, z tym wszakże zastrzeżeniem, iż nie można wykluczyć apriorycznie zwiększonego zainteresowania nimi przez 1-2 podmioty spośród wnioskujących. Dopóki liczba OFE wynosi co najmniej 10, trudno jest dopatrywać się w procesie konsolidacji zagrożenia dla konkurencji i naruszenia interesu członków OFE. Podmioty, którym nie udało się osiągnąć rynkowego sukcesu, powinny mieć zagwarantowane prawo opuszczania rynku. Podkreślić należy, iż zainteresowane konsolidacją są głównie podmioty słabe kapitałowo, które nie mogą zaoferować swym członkom najwyższej jakości usług.    Przekazując powyższe, pragnę jednocześnie dodać, że wydłużenie terminu udzielenia odpowiedzi na interpelację Pana Posła wynikło z konieczności uzyskania opinii wszystkich członków KNUiFE oraz stanowiska MSZ.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Wiesław Szczuka    Warszawa, dnia 23 sierpnia 2005 r.