Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie braku jednoznacznego określenia w ustawie o ochronie dóbr kultury podmiotów zobowiązanych do partycypowania w kosztach finansowania badań archeologicznych na obszarze prywatnych nieruchomości

   W odpowiedzi na interpelację pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie potrzeby ustawowego określenia podmiotów zobowiązanych do udziału w kosztach finansowania badań archeologicznych i wykopaliskowych na terenie prywatnych nieruchomości, uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie wyjaśnień.    Pragnę poinformować, że sprawę finansowania prac archeologicznych i wykopaliskowych reguluje przepis art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (DzU z 1999 r. nr 98 poz. 1150 ze zm.), który stanowi: ˝Udzielenie zezwolenia na roboty wymienione w ust. 1-3 (przerabianie, odnawianie, rekonstruowanie, konserwowanie, zabudowywanie, odbudowywanie, zdobienie, uzupełnianie, rozkopywanie) wojewódzki konserwator zabytków może uzależnić od wykonania badań i dokumentacji zabytku˝. Zakres ingerencji w zabytek, objętych art. 27, dotyczy również prac, które na terenie stanowiska wpisanego do rejestru zabytków oznaczać będą konieczność przeprowadzenia prac archeologicznych i wykopaliskowych. Ponadto przepis art. 21 ust. 1 przywołanej ustawy jasno stanowie, iż: ˝wszelkie prace i roboty przy zabytku oraz prace archeologiczne i wykopaliskowe wolno prowadzić tylko za zezwoleniem właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków˝. Art. 21 ust. 2 zawiera zaś delegację dla wydania obowiązującego obecnie rozporządzenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego z dnia 18 października 2000 r. w sprawie zasad i trybu udzielania i cofania zezwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich, archeologicznych i wykopaliskowych oraz warunków ich prowadzenia i kwalifikacji osób uprawnionych do wykonywania tych prac (DzU nr 93 poz. 1033). W § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia znajduje się następujące postanowienie: ˝W trakcie postępowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich przy zabytku nieruchomym konserwator może zalecić wnioskodawcy wykonanie prac archeologicznych i wykopaliskowych przy tym zabytku i przedłożenie dokumentacji z ich wykonania...˝.    Zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem oraz z aktualną doktryną ochrony dóbr kultury (ustawa o ochronie dóbr kultury, ratyfikowana przez Polskę Europejska Konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego (DzU z 1996 r. nr 120, poz. 564), Międzynarodowa karta ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym ICAHM-ICOMOS przyjęta w 1990 r. w Lozannie), nałożenie na osobę zamierzającą podjąć niszczące działania inwestycyjne na terenie stanowiska archeologicznego obowiązku finansowania prac archeologicznych wynika ze zgody, w imię interesu społecznego i z prawa własności, na unicestwienie chronionego prawem zabytku pod warunkiem poniesienia przez stronę inwestującą kosztów ratowniczych prac archeologicznych. Jednocześnie prawo nie przewiduje i nie będzie przewidywać obciążania właścicieli kosztami prac archeologicznych nie wynikłych z ich winy (por. zasadę Dyrektywy Rady Unii Europejskiej 97/11/EC z 3 marca 1997 r., - ˝kto niszczy, ten płaci˝). Jeżeli prace archeologiczne zdecyduje się prowadzić (za zgodą właściciela) Służba Ochrony Zabytków lub instytucja archeologiczna, to ona poniesie ich koszty.    Z przedstawionego stanu rzeczy wynika, że to nie państwo winno ponosić koszty nieuniknionych prac archeologicznych, a każdy, niezależnie od tego czy reprezentuje instytucję publiczną, czy osobę prywatną, kto zamierza prowadzić działalność niszczącą zabytek archeologiczny. Obowiązek taki wynika z traktowania prac archeologicznych, poprzedzających roboty budowlane, jako nieodzownego sposobu zabezpieczenia i zamiany w dokumentację naukową zabytku, który w części lub w całości przestanie fizycznie istnieć.    W związku z zapytaniem posłanki Renaty Szynalskiej dotyczącym ew. aktualizacji przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, informuję, że w najbliższym czasie rząd przekaże do Sejmu projekt ustawy o zabytkach, w którym zawarte są odpowiednie uregulowania w omawianej sprawie. W projekcie zrealizowany został postulat wskazania podmiotu, na którym spoczywałby obowiązek finansowania badań archeologicznych na terenie zajmowanym przez zabytki archeologiczne. Zgodnie z zaproponowanymi uregulowaniami koszty tych badań przy zabytku wpisanym do rejestru lub objętym ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będzie ponosił inwestor, który zamierza prowadzić roboty budowlane.    Pozostaję z szacunkiem    Sekretarz stanu    Aleksandra Jakubowska    Warszawa, dnia 17 kwietnia 2002 r.