Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie zaliczania od 1999 r. do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym odpisów amortyzacyjnych od samochodów osobowych przyjętych do używania przed 1999 r. - ponowna

   W związku z odpowiedzią na moją interpelację w sprawie uznawania w 1999 r. za koszt uzyskania przychodów w podatku dochodowym odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej samochodów osobowych przyjętych do używania do końca 1998 r., udzieloną przez wiceprezesa Rady Ministrów, ministra finansów, pana Leszka Balcerowicza (pismo z dnia 14 września 1999 r. nr PB3-2581 - IP-722-373/99), uprzejmie informuję, że udzielona odpowiedź jest niewystarczająca i wykrętna przez brak precyzji odpowiedzi. A przecież pytanie zostało postawione precyzyjnie. Więcej, uznaję ją jako lekceważenie i zbywanie posłów, co niestety nie jest rzadkością w przypadku interpelacji składanych przez posłów opozycji.    Otrzymaną odpowiedź na interpelację należy uznać:    1) albo za zupełnie niezgodną z obowiązującym prawem; wówczas nie sposób ocenić jej inaczej niż jako obronę za wszelką cenę stanowiska Ministerstwa Finansów, wynikającego z oczywistego błędu legislacyjnego autorstwa urzędników Ministerstwa Finansów i niestety parlamentu, który nie zauważył tego błędu,    2) albo za świadome unikanie udzielenia odpowiedzi, w której należałoby przyznać o istnieniu błędu legislacyjnego - przez nadanie jej pokrętnej i nieprecyzyjnej treści.    Nie może to jednak oznaczać, że błąd legislacyjny można naprawić w drodze interpretacji przepisów. Zresztą próbuje to zrobi ministerstwo, proponując stosowne przepisy - i to działające z mocą wsteczną! - w przedłożonych Sejmowi projektach ustaw o podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych na 2000 r. W tym miejscu pragnę podkreślić, że wskazując tę okoliczność w odpowiedzi na poprzednią interpelację, minister finansów pisze, że przepis proponowany w projektach wymienionych ustaw, dotyczący przedmiotowej kwestii, został ˝umieszczony ˝jedynie˝ (wyróżnienie moje) w celu zapobieżenia ewentualnym podobnym wątpliwościom, jakie zgłosił pan poseł Romuald Ajchler˝. Bez jakiejkolwiek złośliwości, ale cóż za zapobiegliwość!    Po otrzymaniu odpowiedzi na poprzednią interpelację przestudiowałem dokładnie przepisy obu ustaw o podatku dochodowym w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. oraz Prawa dewizowego i nie mam już żadnych wątpliwości. Treść tej odpowiedzi przekonała mnie do końca o słuszności stanowiska, iż odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej samochodów osobowych przyjętych do używania do końca 1998 r., bez względu na tę wartość, w pełnej wysokości stanowią w 1999 r. koszt uzyskania przychodów. Nie znalazłem bowiem w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym w 1999 r., żadnego przepisu ograniczającego te koszty.    Nadto przepis art. 30 Prawa dewizowego, mocą którego wyraz ECU zastąpiono wyrazem EURO także w przepisach m.in. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wszedł w życie od 1 stycznia 1999 r. i oczywiście nie może mieć zastosowania do dokonywania przeliczeń jakichkolwiek wielkości pod datą wcześniejszą.    W dalszej części niniejszej interpelacji ograniczam się tylko do przepisów obowiązującej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (problem jest analogiczny w podatku dochodowym od osób fizycznych po uwzględnieniu różnicy w momencie, na który jest ustalana równowartość samochodu w walucie obcej).    Jedynym przepisem ograniczającym kwotę odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej samochodu osobowego, uznawaną jako koszt uzyskania przychodów, jest przepis art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; zgadzam się z ministrem finansów, że w nowym brzmieniu przepis ten wszedł w życie od 1 stycznia br. i ma zastosowanie do opodatkowania dochodów uzyskanych od tego dnia, co jednak nie ma nic do rzeczy. Minister finansów informuje mnie ponadto, że zmiana waluty z ECU na EURO ma analogiczne zastosowanie. Tego również nie kwestionuję, a więc zmiana ta też ma zastosowanie od 1 stycznia 1999 r.    Tymczasem wskazany przepis art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy, obowiązujący i mający zastosowanie od 1999 r., nakazuje przeliczyć wartość samochodu na EURO według kursu średniego EURO ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia przekazania samochodu do używania. Gdy samochód był przekazany do używania do końca 1998 r., kurs EURO nie może mieć zastosowania do przeliczenia jego równowartości na EURO na dzień oddania samochodu do używania przypadający przed 1999 r. i na nic zdaje się - jak sądzę celowe - pomijanie w odpowiedzi ministra finansów wątku momentu tego przeliczenia. Skoro rozpatrywany przepis ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wszedł w życie i ma zastosowanie od 1 stycznia 1999 r., również nie można dokonać tego przeliczenia, bo z kolei ustawowo określony dzień, na który należałoby dokonać przeliczenia, przypada przed 1999 r., co w tym konkretnym przykładzie czyni przeliczenie bezprzedmiotowym.    Minister finansów pisze: ˝Nie budzi zatem wątpliwości, że w odniesieniu do omawianych samochodów należy przyjąć następującą zasadę: od samochodów nabytych i oddanych do używania w 1998 r. nie stanowią kosztów uzyskania przychodów odpisy z tytułu ich zużycia ustalone od wartości tych samochodów w części przewyższającej 10 tys. ECU˝.    Z pewnością dotyczy to kosztów uzyskania przychodów do końca 1998 r. Takie sformułowanie odpowiedzi jest jednak wysoce nieprecyzyjne. Nie odpowiada bowiem na pytanie, w którym to roku przedmiotowe odpisy nie stanowią kosztu uzyskania przychodów (w drugiej części tego zdania, dotyczącej samochodów przyjętych do używania w 1999 r., minister finansów udziela odpowiedzi precyzyjnej, co upoważnie mnie do wniosku o manipulowaniu odpowiedzią).    Biorąc jednak pod uwagę, że odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w konkretnym roku podatkowym, a podstawę ich obliczenia stanowi wartość wyrażona w złotych z dnia nabycia (a nie równowartość w ECU do końca 1998 r., a w EURO od 1999 r.), w 1999 r. nie ma nawet technicznych możliwości podziału kwoty odpisu amortyzacyjnego, obliczonego od wartości początkowej samochodów osobowych przyjętych do używania przed 1999 r., na część uznawaną i nieuznawaną za koszt uzyskania przychodów w 1999 r. Nie ma bowiem kursu EURO z dnia przekazania samochodu do używania przed 1999 r. Nie jest też dopuszczalne ograniczanie tych kosztów w 1999 r. w proporcji obliczanej od równowartości samochodu przeliczonej na ECU, bowiem od 1999 r. brak jest podstawy prawnej do stosowania ograniczeń; ograniczenia - zgodnie z obowiązującym od 1999 r. przepisem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy - są uzależnione od równowartości samochodu przeliczonej na EURO, ale z dnia przekazania samochodu do używania, co nie jest możliwe, w przypadku gdy ten dzień wypadł przed 1999 r.    W związku z powyższym ponownie proszę o udzielenie jednoznacznej, precyzyjnej i szczegółowo prawnie uzasadnionej odpowiedzi na pytanie: Czy w 1999 r. stanowi koszt uzyskania przychodów całość odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej samochodów osobowych przyjętych do używania do końca 1998 r.?    Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie byłaby negatywna, uprzejmie proszę o podanie:    Jakiej waluty kurs średni należy stosować w 1999 r. do przeliczenia wartości początkowej samochodu przyjętego do używania do końca 1999 r., stanowiącej równowartość 10 tys. jednostek tej waluty - ECU czy EURO?    Gdyby odpowiedź na poprzednie pytanie wskazywała na ECU, proszę wskazać w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. (bądź w innych przepisach podatkowych) podstawę prawną do stosowania w 1999 r. ograniczeń w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej samochodów osobowych przyjętych do używania do końca 1998 r.    Z poważaniem    Poseł Romuald Ajchler    Warszawa, dnia 6 października 1999 r.