Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie sytuacji najemców lokali mieszkalnych usytuowanych w prywatnych budynkach wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

   Rok 2000 zaczął się dla rzeszy najemców lokali usytuowanych w prywatnych budynkach od niepokojącej wiadomości z Trybunału Konstytucyjnego. Organ ten stwierdził bowiem niekonstytucyjność przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (DzU nr 105, poz. 509) w zakresie uprawnienia gmin do ustalania czynszu regulowanego lokatorom zajmującym mieszkania w prywatnych zasobach. Trybunał Konstytucyjny ponadto dopatrzył się niezgodności tych przepisów z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.    Zdaniem sędziów Trybunału Konstytucyjnego istniejąca regulacja zbytnio ogranicza prawo własności, gdyż nierównomiernie obciąża prywatnych właścicieli i lokatorów kosztami utrzymania kamienic, faktycznie przerzucając wszystkie ciężary na tych pierwszych. Wykonanie orzeczenia Trybunału odroczył do dnia 11 lipca 2001 r., dając tym samym - przede wszystkim ustawodawcy, to jest Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej - na znalezienie rozwiązania obecnej sytuacji. Aktualny stan wykreowany przedmiotowym orzeczeniem - rozpatrując wariant najbardziej pesymistyczny dla najemców - jest taki, że do dnia 11 lipca 2001 r. prywatni właściciele samodzielnie ustalą wysokość czynszów w granicach ustawowych, czyli do 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku, zaś po upływie powyższego terminu będą mogli zastosować czynsz wolny. Oczywiście istnieje też mniej korzystna dla posesjonatów interpretacja, według której do dnia 11 lipca 2001 r. prywatni właściciele powinni pobierać czynsz w wysokości określonej przez gminy w dotychczasowej wysokości, po tej dacie będą mogli samodzielnie ustalić wysokość czynszu w granicach 3% wartości odtworzeniowej lokalu, a dopiero po dniu 31 grudnia 2004 r. zastosują czynsz wolny.    Nie jest w tym momencie istotne spieranie się o wykładnię prawa. Ważne jest to, że w bliskiej perspektywie czasowej problem czynszów będzie wymagał zasadniczego rozwiązania. Obecne czynsze regulowane rzadko przekraczają 2% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku, ponieważ radni obawiają się, iż wyższego ich poziomu nie udźwignęliby niezamożni mieszkańcy czynszówek. Tymczasem o planowanej skali podwyżek może świadczyć na przykład wypowiedź pana Tomasza Urbasia z Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości w Gdyni, przytoczona przez ˝Rzeczpospolitą˝ nr 25 z dnia 31 stycznia 2000 r., że ekonomicznie uzasadniona wysokość czynszu to 8-10% wartości odtworzeniowej rocznie.    Pojawia się zatem podstawowe pytanie, jak rząd zamierza rozwiązywać zasygnalizowany tu problem, mogący okazać się prawdziwym zagrożeniem dla elementarnego bytu wieluset tysięcy polskich rodzin, a także dla prawidłowego rozwoju państwa.    - Czy najwyższe władze w kraju są w stanie zaproponować coś ponad zwiększone dodatki mieszkaniowe, które stanowią jedynie i zaledwie doraźną pomoc dla potrzebujących, w niczym nie rozwiązując jednak samego sedna problemu?    - Czy rząd zamierza w opracowywanym projekcie nowej ustawy wprowadzić na przykład jakieś ograniczenie wysokości czynszu i czy zarazem nie obawia się, iż rozwiązanie takie może być skazane na kolejną porażkę przed sądem już chociażby ze względu na popadnięcie w wewnętrzną sprzeczność logiczną domniemanej konstrukcji ˝regulowanego czynszu wolnego˝?    - Jeżeli jakichś form ograniczenia czynszu się nie przewiduje, to czy system dodatków mieszkaniowych nie zrujnuje w którymś momencie finansów publicznych: łatwo przecież wyborazić sobie sytuację stopniowo rosnących czynszów z powodu wzrostu kosztów utrzymania nieruchomości (nawet bez wyraźnego zamiaru zwiększania swoich dochodów przez właścicieli) i przyszłego podatku katastralnego oraz będącą tego wynikiem ciągle zwiększającą się skalę dodatków mieszkaniowych?    Proszę pana ministra o możliwie pilną odpowiedź na postawione kwestie.    Poseł Joanna Fabisiak    Warszawa, dnia 23 lutego 2000 r.