Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie oznaczania produktów genetycznych zmodyfikowanych

   W kwietniu bieżącego roku weszły w życie postanowienia rozporządzenia ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 8 października 1999 r. w sprawie organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO). Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia, będącego wykonaniem delegacji z art. 37a ust. 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, wprowadzane do obrotu produkty żywnościowe zawierające organizmy genetycznie zmodyfikowane lub składające się z takich organizmów albo ich części powinny być, od dnia 23 kwietnia 2000 r., oznakowane poprzez umieszczenie napisu: ˝produkt genetycznie zmodyfikowany˝ lub ˝genetycznie zmodyfikowany˝ przy nazwie składnika produktu.    Stan obecny jest taki, że producenci i importerzy najczęściej nie umieszczają ww. napisów na wspomnianych produktach. Nie ma też niestety w Polsce laboratoriów wyposażonych w aparaturę do badania produktów spożywczych na obecność organizmów genetycznie zmodyfikowanych.    Tymczasem w Unii Europejskiej już od lutego br. zaczął obowiązywać nakaz znakowania żywności produkowanej z genetycznie zmodyfikowanych organizmów m.in. po to, by konsument miał prawo wyboru rodzaju produktu. Jesteśmy zobowiązani, zgodnie z harmonogramem negocjacji z UE, do przygotowania ustawy o organizmach modyfikowanych genetycznie, która powinna wejść w życie do końca 2001 r.    Utrzymanie obecnej sytuacji może spowodować wymierne straty dla polskiej gospodarki, ponieważ kraje Unii Europejskiej zamkną swój rynek dla naszej, niepewnej żywności, którą chcemy reklamować jako ˝naturalną˝. Nasz rynek może zostać ˝zalany˝ importowaną żywnością, zawierającą organizmy genetycznie zmodyfikowane. Stać się tak może m.in. dlatego, iż nakaz znakowania obowiązuje eksporterów unijnych tylko w odniesieniu do krajów UE.    Oczywiście w momencie przystąpienia Polski do Wspólnoty sytuacja ta ulegnie zmianie. Jednakże już teraz powinniśmy przestrzegać zasady znakowania żywności genetycznie zmodyfikowanej z uwagi na obowiązujące rozporządzenie i przygotowywaną ustawową regulację.    Równie istotny jest także aspekt zdrowotny. W kwestiach związanych ze zdrowotnością społeczeństwa powinna obowiązywać zasada przezorności, m.in. przy wprowadzaniu do obrotu produktów niesprawdzonych pod względem ich ewentualnej szkodliwości dla zdrowia. Odnosi się to z całą surowością do leków. Powinno także dotyczyć żywności genetycznie zmodyfikowanej z uwagi na to, iż do tej pory najczęściej nie są znane rzeczywiste, długoterminowe skutki wprowadzania do łańcucha pokarmowego człowieka organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub ich części. W przeszłości miały miejsce m.in. udowodnione przypadki wywoływania alergii przez przeniesiony gen orzecha brazylijskiego do soi.    Austria, korzystając z art. 16 dyrektywy nr 90/220 dotyczącej organizmów modyfikowanych genetycznie, zaskarżyła na początku 1998 r. decyzje Komisji Europejskiej. Jednocześnie, korzystając z zapisów dyrektywy, kraj ten zakazał importu kukurydzy ze Stanów Zjednoczonych powołując się na fakt, iż przy wydawaniu pozytywnej decyzji Komisja niewystarczająco uwzględniła kwestie zdrowotne i ochrony środowiska. Luksemburg zrobił to samo. Były to pierwsze przypadki wykorzystania art. 16 w historii UE. Polska jest największym importerem kukurydzy amerykańskiej w regionie Europy Środkowej i Wschodniej i jednym z największych importerów amerykańskiej soi - obie rośliny są w Stanach Zjednoczonych modyfikowane na masową skalę i w trakcie transportu mieszane z konwencjonalnie produkowanymi.    Ustalenie istnienia lub nieistnienia skutków zdrowotnych i środowiskowych wymaga często wielu lat doświadczeń, gdyż efekty spożywania tego rodzaju żywności mogą być odległe w czasie. Krokiem w kierunku objęcia niezbędnym monitoringiem i kontrolą obrotu produktami zmodyfikowanymi genetycznie jest rozporządzenie ministra ochrony środowiska.    W związku z powyższym chciałbym uzyskać odpowiedź na następujące pytania:    1. Jakie kroki zamierza podjąć rząd w celu egzekucji przepisów o oznaczaniu produktów zawierających organizmy modyfikowane genetycznie lub ich części?    2. Kiedy i gdzie powstaną niezależne laboratoria kontrolujące zawartość organizmów genetycznie zmodyfikowanych w produktach i czy przewidziano środki budżetowe na ich wyposażenie w odpowiednie urządzenia?    3. Ile, i jakiego charakteru, sporządzono ocen zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi przed wprowadzeniem do obrotu produktu (§ 5, 6 i 7 ww. rozporządzenia) modyfikowanego genetycznie?    Poseł Radosław Gawlik    Warszawa, dnia 16 listopada 2000 r.