Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie niedoborów środków na finansowanie pomocy społecznej z budżetu państwa w 2000 i 2001 r. w woj. zachodniopomorskim

   Panie Premierze! Czujemy się w obowiązku poinformować pana premiera, że wojewoda zachodniopomorski pismem z dnia 24 października 2000 r. Fh1-3010/45/2000 przedstawił gminom wielkości dotacji celowych na 2001 r. do przekazania z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej - na realizację ˝zadań bieżących zleconych z zakresu pomocy społecznej˝. Z analizy porównawczej wielkości kwot podanych w piśmie a sporządzonymi projektami wydatków (i tak już obniżonych w 2000 r.) na pomoc społeczną wynika, że wszystkie rodzaje działalności są niedoszacowane o 20%.    Przewidywana wielkość dotacji na zasiłki i pomoc w naturze jest niższa w porównaniu z trzema ostatnimi latami 1998-2000 aż o ponad 30%. W tym czasie liczba osób korzystających ze świadczeń obligatoryjnych wzrosła o 20%.    Nadmienić należy, że w 1999 r. ośrodki pomocy społecznej w wyniku nowelizacji ustawy o pomocy społecznej realizują nowe zadanie w postaci składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe i zdrowotne.    Na realizację tego zadania administracja rządowa nie przekazywała dodatkowych środków finansowych. Spowodowało to konieczność pozbawienia 70% ogółu rodzin korzystających z pomocy, zasiłków okresowych lub przekazywania im zasiłków w minimalnych kwotach, tj. po 16 zł miesięcznie dla całej rodziny. W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się matki samotne i rodziny wielodzietne dotknięte bezrobociem, które w większości żyją na granicy minimum egzystencji. Dzięki dużemu zaangażowaniu samorządów, które w znacznym stopniu wspierały i wspierają ludzi środkami własnymi gminy, łagodzone są braki występujące w środkach finansowych, które winny zapewnić świadczenia zagwarantowane ustawą.    Przewidywana wielkość dotacji na 2001 r. zapewni potrzeby związane z realizacją zadań obligatoryjnych jedynie w ok. 70%. Fakt, że niektóre świadczenia pomocy społecznej są świadczeniami obligatoryjnymi, uprawnia osoby ubiegające się o nie - w przypadku ich nieprzyznania - do występowania na drogę postępowania sądowego. W obecnym stanie prawnym należy się liczyć z orzeczeniami sądów na korzyść osób ubiegających się o świadczenia, a to oznacza konieczność wypłaty nie tylko świadczeń, ale ponoszenie także kosztów postępowania i odsetek. W przypadku gdy występują trudności związane z realizacją świadczeń obligatoryjnych, wszystkie osoby bezrobotne, z prawem i bez prawa do zasiłku, znajdujące się w ogólnie trudnej sytuacji oraz inne osoby wymagające wsparcia finansowego nie będą mogły liczyć na żadną pomoc w ramach zadań zleconych w postaci zasiłków okresowych, chociażby po 16 zł miesięcznie (najniższa kwota przewidziana prawem).    Przewidywane w budżetach gmin na 2001 r. środki finansowe na realizację zadań własnych nie pokryją w pełni potrzeb, są bowiem przeznaczone przede wszystkim na wypłatę zasiłków celowych np. na opał, odzież, leki, opłatę schronień, realizację wydatków związanych z leczeniem nieubezpieczonych, wyprawki szkolne, odżywianie w szkołach. Rodzinom korzystającym z pomocy społecznej brakuje natomiast środków finansowych na codzienne potrzeby, zwłaszcza na wyżywienie. Potrzeby te powinny zostać zaspokojone w ramach zasiłku okresowego.    W związku z utrzymującą się od kilku lat ogólnie trudną sytuacją w pomocy społecznej pracownicy pomocy społecznej, w szczególności pracownicy socjalni, narażeni są na występującą coraz częściej agresję ze strony niektórych osób korzystających z pomocy. Obserwuje się znaczny wzrost zachorowań na choroby psychiczne, zniechęcenie i apatię wielu ludzi. Trudności finansowe, które mogą wystąpić w 2001 r., pogłębiają trudną rolę ośrodków pomocy społecznej, które, zobowiązane do realizacji zadań pomocy społecznej, nie będą mogły im sprostać w sytuacjach wskazujących na konieczność udzielenia pomocy.    W listopadzie br. wojewoda zachodniopomorski poinformował gminy o wyczerpaniu limitu wydatków na IV kwartał br., planowanych w tegorocznej ustawie budżetowej na dofinansowanie dla gmin wypłat dodatków mieszkaniowych. Niedobór ten sięga ok. 50%, co oznacza, że brak ten gminy zmuszone zostaną pokryć w ramach i tak uszczuplonych środków własnych. Sytuacja taka miała miejsce już w roku ubiegłym, kiedy w wyniku wyczerpania limitu wydatków w ustawie budżetowej gminy zostały zmuszone do wypłat w ramach środków własnych.    W budżecie państwa drugi rok z kolei nie zostały zabezpieczone środki na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych w części, jaka wynika z występujących potrzeb i zasad sporządzania wniosków o przyznanie dotacji ma dofinansowanie wypłat dodatków mieszkani9owych (rozporządzenie RM z 3 kwietnia 2000 r., DzU nr 24, poz. 300).    W związku z powyższym istnieje realne niebezpieczeństwo niewypłacenia dodatków mieszkaniowych, co spowodować może występowanie przez osoby uprawnione do otrzymania dodatku mieszkaniowego na drogę postępowania sądowego i w konsekwencji konieczność wypłaty przez gminy świadczeń, kosztów postępowania i odsetek.    Mając powyższe na uwadze prosimy o odpowiedź na pytania:    1. Czy i kiedy nastąpi zwiększenie dotacji dla gmin, przeznaczonych na finansowanie w 2001 r. pomocy społecznej, szczególnie w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych, składek na ubezpieczenie, zasiłków i pomocy w naturze oraz środków na utrzymanie ośrodków pomocy społecznej?    2. Kiedy nastąpi refundacja gminom dotacji na dodatki mieszkaniowe za IV kwartał 1999 r.?*)    Z poważaniem    Posłowie Stanisław Kopeć,    Bogusław Liberadzki,    Jacek Piechota    i Elżbieta Piela-Mielczarek    Warszawa, dnia 16 listopada 2000 r.