Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie ujednolicenia wykładni przepisów ustawy o podatku od towarów i usług dokonywanej przez urzędy skarbowe

   Szanowny Panie Ministrze! W związku z licznymi interwencjami spółek budowlanych działających na terenie mojego okręgu wyborczego, zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie następujących kwestii związanych z rozliczaniem podatku od towarów i usług, które to zdaniem podatników nie są jednakowo wykładane przez aparat skarbowy.    Jak mi sygnalizowano, urzędy lokalne stosują niekorzystną dla podatników wykładnię przepisów o podatku VAT, inną niż przyjęta i praktykowana w innych regionach kraju, gdzie wykonują działalność stowarzyszone spółki, co prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania podatników wobec prawa.    Interweniujące firmy wykonują poważne inwestycje budowlane na terenie Dolnego Śląska, a niekorzystna praktyka lokalnych organów podatkowych stanowi zagrożenie dla rozwoju inwestycji w tym regionie i utrudnia bezawaryjną realizację kontraktów budowlanych.    Sporne kwestie dotyczą:    1) odliczania podatku naliczonego VAT z faktur dokumentujących zaliczki budowlane nieprzekraczające 50% ceny (stan prawny obowiązujący w 1999 r.),    2) odliczania podatku naliczonego VAT z faktur wystawionych wyłącznie w walucie obcej (ECU/euro) przez zagraniczne podmioty wykonujące w Polsce usługi oraz zarejestrowane do podatku VAT (posiadające NIP),    3) odliczania podatku VAT z faktur potwierdzonych kopią u wystawcy, który nie odprowadził VAT należnego do urzędu skarbowego.    Przy sygnalizacji ww. problemów, spółki przedstawiają każdorazowo następującą argumentację, popartą również oficjalnym pismem warszawskiej Izby Skarbowej, wskazującą na bezpodstawność stanowiska urzędów lokalnych:    1. Co do faktur VAT wystawionych w 1999 r., a dokumentujących zaliczki budowlane nieprzekraczające 50% ceny brutto, spółki wskazują na treść art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50 ze zm.), który w powiązaniu z ust. 3 oraz ust. 3a art. 19 ww. ustawy, zezwalał na odliczenie podatku naliczonego VAT z ww. faktur.    Podobne stanowisko jest prezentowane przez urzędy w regionie centralnym, w tym warszawską Izbę Skarbową (pismo z dnia 19 czerwca 1998 r. nr IS OP-V/004-223/98, które przesyłam w załączeniu), zdaniem której faktura wystawiona na przedpłatę lub zaliczkę za usługi budowlane stanowi podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, co wynika ze stosownej wykładni systemowej cytowanych przepisów art. 19 ust. 3 oraz ust. 3a ustawy.*)    Konstrukcja podatku od towarów i usług zakłada bowiem z jednej strony obowiązek uiszczenia podatku należnego przez wystawcę faktury, z drugiej zaś możliwość odliczenia tego podatku przez nabywcę. Odliczenie to realizowane jest na podstawie art. 19 ustawy o VAT i poza wyjątkami przewidzianymi w art. 25 ustawy oraz w § 54 rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przepisy o VAT nie wprowadzają żadnych ograniczeń tego prawa.    Tymczasem urzędy lokalne żądają zapłaty podatku VAT z faktury dokumentującej zaliczkę budowlaną (poniżej 50% ceny), odmawiając jednak nabywcy prawa do odliczenia podatku VAT z takiej faktury.    2. Co do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych przez zagraniczne podmioty zarejestrowane do podatku VAT w Polsce, podatnicy wskazują na regulacje art. 358 Kodeksu cywilnego oraz art. 13 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. Prawo dewizowe (DzU nr 160, poz. 1063 ze zm.), z których to wynika obowiązek wyrażania zobowiązań pieniężnych w obrocie z zagranicą wyłącznie w walucie polskiej lub w walutach wymienialnych. Oznacza to, że polski podmiot w rozliczeniach z zagranicą może przyjąć lub wystawić fakturę dla zagranicznego kontrahenta wyłącznie w jednej z ww. walut (krajowej lub wymienialnej) i każdorazowo taka faktura jest prawidłowa.    Również przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie wprowadzają obowiązku wystawiania przez podmioty zagraniczne faktur VAT w walucie polskiej. Jedynie stosowne przepisy art. 23 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (DzU nr 121, poz. 591 ze zm.) zobowiązują dla celów ewidencyjnych do przeliczenia takiej faktury na złote polskie, co jednak nie jest równoznaczne z obowiązkiem fakturowania w walucie krajowej.    Dlatego też - zdaniem podatników - urzędy bezpodstawnie kwestionują takie faktury, jako stanowiące podstawę do odliczenia podatku naliczonego VAT, gdyż zakaz taki nie wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie podatku VAT.    3. Jeśli chodzi o brak zapłaty podatku podmioty wskazują na regulacje art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jak też § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia ministra finansów z 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (poprzednio § 54 rozporządzenia ministra finansów z 15 grudnia 1997 r.), które nie uzależniają prawa do odliczenia podatku naliczonego od jego zapłaty przez wystawcę faktury. Z treści § 50 ust. 4 pkt 2 w powiązaniu z ust. 6 rozporządzenia wynika, że prawo takie nie przysługuje w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą, niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, a jednocześnie wystawca nie odprowadził podatku należnego wykazanego na tej fakturze.    Podobnie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. sygn. akt U 9/97 dotyczącym stosowania § 54 ust. 4 ust. 9 ww. rozporządzenia z 15 grudnia 1997 r.    W wyroku tym Trybunał zajął stanowisko, że zaskarżony § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia nie zezwala nabywcy na obniżenie podatku należnego dopiero łącznie z ust. 9 tego paragrafu, tzn. wtedy gdy wystawca faktury nie tylko nie posiada jej kopii, ale także nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży w deklaracji dla podatku od towarów i usług.    Tymczasem organy skarbowe zabraniają odliczenia podatku VAT nawet z takich faktur, których kopia znajduje się u wystawcy, a z których to wystawca opóźnia się z odprowadzeniem należnego podatku do budżetu. Trudno jednak znaleźć podstawy prawne do takiego działania.    Celem wspomnianej regulacji jest przecież ochrona interesów skarbu państwa przed nieuczciwymi podatnikami, którzy narażają budżet na straty, odliczając podatek VAT z podrobionych faktur, z których nikt nie odprowadzi podatku, gdyż nie ma go od kogo wyegzekwować.    Natomiast sam brak zapłaty podatku VAT należnego z faktury wystawionej przez sprzedawcę dysponującego jej kopią powinien być egzekwowany przez organy podatkowe w drodze instrumentów egzekucyjnych przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez narażania odbiorcy na utratę prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdyż takie działanie nie znajduje potwierdzenia w ww. przepisach.    Biorąc pod uwagę wyżej opisane niepokojące sygnały, zwracam się uprzejmie o przedstawienie oficjalnego stanowiska Ministerstwa Finansów w sprawie ww. kwestii związanych z rozliczaniem podatku VAT, w celu ujednolicenia stanowiska aparatu skarbowego w tym zakresie, jak też wyeliminowania nieprawidłowych praktyk urzędów lokalnych, wpływających negatywnie na rozwój inwestycji w regionie dolnośląskim.    Pozostaję z poważaniem    Poseł Ryszard Wawryniewicz    Warszawa, dnia 29 listopada 2000 r.