Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie wyników kontroli przeprowadzanej w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Krakowie

   Najwyższa Izba Kontroli ogłosiła wyniki kontroli przeprowadzonej w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Kontrola dotyczyła prawidłowości stosowania środków egzekucyjnych w działalności prowadzonej przez PINB w Krakowie, Powiat Grodzki w latach 2002-I kwartał 2004. Wyniki tej kontroli są bulwersujące, stanowią dowód na to, co opinia publiczna, wyrażana zarówno w publikacjach prasowych, jak i licznych skargach obywateli, stwierdziła już od dawna praktyczne nieistnienie systemu nadzoru budowlanego w naszym państwie.    NIK negatywnie oceniła prowadzenie przez PINB postępowań egzekucyjnych w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym. Stwierdzono nieprawidłowości i zaniechania obowiązków wynikających z Prawa budowlanego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzono niespełnienie wymogów przy dokumentowaniu czynności i wydawaniu decyzji, udokumentowano nieterminowość i przewlekłość postępowań, jak również zaniechanie podejmowania działań określonych prawem. Naruszane były przepisy w zakresie naliczania opłat z tytułu upomnień oraz prowadzenia ewidencji spraw.    NIK stwierdziła także fakt, iż brak odpowiednich środków z dotacji budżetu państwa na realizację zadań PINB spowodował powstanie olbrzymich zaległości w załatwianiu spraw. Stwierdzono, że zbyt mała liczba etatów inspektorskich doprowadziła do niezrealizowania podstawowego obowiązku nadzoru budowlanego - nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów ustawy Prawo budowlane. W latach 2000-2003 dotacja budżetu państwa wynosiła zaledwie ok. 60% środków ponoszonych na działalność nadzoru budowlanego przed reformą administracji w roku 1999. W latach 1999-2000 władze Krakowa dofinansowały działalność nadzoru budowlanego z własnego budżetu w kwocie blisko 1,7 mln zł. Mimo tego wsparcia, w 97% badanych spraw NIK stwierdziła niepodjęcie przez PINB działań sprawdzających wykonanie przez strony postępowań nakazanych im czynności, w tym zapewnienia warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia, nawet w wypadkach zagrożenia życia lub zdrowia.    W PINB w Krakowie zatrudnionych jest 25 osób, w tym zaledwie 3 osoby w referacie prawnoegzekucyjnym i zaledwie 14 osób na stanowiskach inspektorów nadzoru budowlanego. Tymczasem w obszarze działania PINB istnieje ponad 10 000 budynków wielorodzinnych i 20 000 budynków jednorodzinnych, a także ponad 2000 budynków użyteczności publicznej. Ocenia się, że nadzorem powinno być objętych ok. 3000 prowadzonych budów. W tej sytuacji dochodzi do rażących zaniedbań nadzoru i opóźnienia w postępowaniu administracyjnym oraz zaniechania egzekucji prawa. W roku 2003 prowadzonych było ponad 10 000 spraw, co daje ponad 800 spraw rocznie na jednego inspektora. Do zakończenia kontroli NIK, tj. do końca I kw. roku 2004, niezałatwione pozostało ponad 6000 spraw, w tym blisko 4 tys. z roku 2002 i lat wcześniejszych! Ponadto PINB posiadał w tym czasie także blisko 700 akt spraw objętych postępowaniem egzekucyjnym.    W trakcie kontroli stwierdzono, że tylko 25% ostatecznych decyzji nakazujących rozbiórkę w roku 2002 objęto egzekucją administracyjną, a ponadto ujawniono brak egzekucji decyzji wydanych z rygorem natychmiastowej wykonalności z uwagi na niebezpieczeństwo dla zdrowia i zagrożenia życia ludzkiego, w tym decyzji z roku 1981 i z lat późniejszych. Z 27 decyzji z tym rygorem, objętych kontrolą NIK, wykonano jedynie dwie!    PINB nie przeprowadzał kontroli potwierdzających wykonanie obowiązków nałożonych decyzjami: w tym w 82% decyzji nakazujących rozbiórkę i w 97% decyzji skierowanych do Zarządu Budynków Komunalnych (jednostki samorządu terytorialnego podległej prezydentowi Krakowa będącemu zarazem starostą grodzkim).    Kontrola NIK wykazała też, że na skutek niedopełnienia obowiązków formalnych przy wydawaniu niektórych decyzji oraz przy wystawianiu tytułów wykonawczych w postępowaniach odwoławczych i sądowych kwestionowana była prawidłowość postępowań administracyjnych i egzekucyjnych PINB, a w rezultacie dochodziło do uchylania tych aktów przez organy wyższej instancji lub przez sąd.    PINB nie planował środków finansowych na wykonanie wykonań zastępczych, a w rezultacie nie miał środków na rozbiórki, remont oraz zabezpieczenie obiektów budowlanych. Skierowano do urzędów skarbowych tytuły wykonawcze w zakresie zaledwie 13% kwot należnych z tytułu egzekucji. Nieprawidłowości w ewidencji księgowej doprowadziły NIK do decyzji o zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa z art. 77 ustawy o rachunkowości. To zaledwie część zarzutów stwierdzonych podczas kontroli NIK i zawartych w protokole kontroli.    W Krakowie liczne są przykłady, w których ta sytuacja doprowadza do powstawania dużej rzeszy pokrzywdzonych przez samowole budowlane. W licznych publikacjach prasowych, radiowych i telewizyjnych dziennikarze informują o bulwersujących przykładach nadużyć w zakresie Prawa budowlanego. Przykłady z ostatnich miesięcy, to m.in. budynki przy ul. Szczepańskiej, Szerokiej, Rakowickiej w ścisłym centrum Krakowa.    Jako poseł przyjąłem dziesiątki spraw pokrzywdzonych obywateli, spraw skierowanych do mojego biura, a dotyczących praktycznej bezczynności i nieskuteczności organów nadzoru budowlanego.    Mając na względzie opisaną powyżej sytuację, która urąga podstawowym zasadom funkcjonowania Rzeczypospolitej jako państwa prawa, przedstawiam cztery wnioski, domagając się podjęcia energicznych działań dla dobra obywateli i państwa.    Ufam, że Pan Minister, jak i podległe mu służby w świetle przedstawionych przez NIK, alarmujących danych uznają działania w tej mierze jako posiadające najwyższy priorytet. Poprawa działalności służb nadzoru i skuteczności w egzekucji prawa może przywrócić zaufanie Polaków do państwa, co powinno być celem wszystkich sił politycznych.    1. Wnoszę o: przedstawienie stosownych projektów zmian w prawie, które wyeliminują patologie uniemożliwiające skuteczną egzekucję Prawa budowlanego w naszym kraju, a w szczególności wnoszę o:    - usunięcie niejasności prawnych dotyczących zasad nadzoru i odpowiedzialności starostów za funkcjonowanie powiatowych organów nadzoru budowlanego. Obecny stan prawny utrudnia ustalenie winnych zaniedbań oraz wprowadza sytuację konfliktu interesów w przypadku nadzoru budowlanego nad sprawami budynków i inwestycji prowadzonych przez samorząd powiatowy,    - usunięciu braku podstawy prawnej do wprowadzenia przez starostę obowiązku stosowania instrukcji kancelaryjnej, w tym jednolitego rzeczowego wykazu akt, ustalonej dla organów powiatu lub wprowadzenie w innym trybie szczególnej instrukcji kancelaryjnej dla zespolonych służb, inspekcji i straży w powiecie, w tym w szczególności nadzoru budowlanego.    2. Wnoszę o to, by w trybie pilnym Rząd RP dokonał niezbędnych zmian w budżecie państwa poprzez skierowanie dodatkowych środków na działalność powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego w kwocie zwiększającej finansowanie w roku 2005 o co najmniej 25% dotychczasowych środków. Umożliwi to w przypadku PINB w Krakowie zmniejszenie narastania zaległości w rozpatrywaniu spraw, których liczba na koniec kontroli wynosiła ponad 6 tys., przy rocznych możliwościach załatwienia nieprzekraczających 1200 spraw.    3. Wnoszę o to, by w przygotowywanym projekcie budżetu na rok 2006 uwzględnić zwiększenie środków na działalność powiatowych organów nadzoru budowlanego o kwotę co najmniej 50% większą niż w roku 2005 oraz o przygotowanie systemowych rozwiązań organizacyjno-finansowych, które zdejmą z samorządów wielkich miast i starostw konieczność stałego dofinansowania działalności nadzoru budowlanego, którego utrzymanie jest obowiązkiem budżetu państwa, a nie budżetów samorządowych.    4. Wnoszę o przedstawienie programu naprawy systemu nadzoru budowlanego, tak by w określonym, krótkim czasie można było dojść do sytuacji, w której wszystkie sprawy z zakresu łamania Prawa budowlanego oraz sprawy z zakresu koniecznych kontroli jego przestrzegania były rozpatrywane terminowo, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego.    Z poważaniem    Poseł Zbigniew Ziobro    Kraków, dnia 31 maja 2005 r.