Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie problemów samorządów z wypełnianiem zobowiązań unijnych w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi

   Szanowny Panie Ministrze! Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wiązano duże nadzieje uzyskania znacznej pomocy finansowej na przedsięwzięcia infrastrukturalne w dziedzinie ochrony środowiska. Miało to umożliwić szybkie dostosowanie kraju do unijnych norm. Większość obowiązków w tym zakresie przypisano gminom, które nie są w stanie wywiązać się z ich realizacji.    W rozmowach akcesyjnych rząd polski zobowiązał się do spełnienia wielu warunków, których wykonanie leży w gestii samorządów. Dotyczy to m.in. gospodarowania odpadami komunalnymi. Po 1 maja 2004 r. okazało się, że nie jesteśmy w stanie wykorzystać pomocy finansowej na odrobienie ˝środowiskowych˝ opóźnień i grożą nam kary za niewykonanie przyjętych zobowiązań.    W Polsce, inaczej niż w pozostałych krajach unijnych, za usuwanie odpadów mieszkańcy płacą nie gminom, lecz firmom wywozowym. Gmina zaś ma ustawowy obowiązek organizacji systemu selektywnej zbiórki odpadów, ale nie wie, skąd na to czerpać środki. Na każde 100 zł wydanych na kosztowny system zbiórki selektywnej polskie gminy ze sprzedaży surowców wtórnych uzyskują najwyżej 20 zł. Efektem takiego mechanizmu finansowania są następujące działania: 40% gmin ustawiło kolorowe pojemniki do selektywnej zbiórki, ale 97% odpadów komunalnych i tak ląduje na składowiskach.    Brak prawnych uregulowań, umożliwiających gminom przejęcie opłat za usuwanie odpadów komunalnych, powoduje że unijna zasada, iż zanieczyszczający ponoszą koszty związane z gospodarką odpadami, pozostaje na papierze. Stanowi to również odpowiedź, dlaczego gminom brakuje pieniędzy na wypełnianie rządowych zobowiązań wobec Unii.    W Polsce, inaczej niż w pozostałych krajach Unii Europejskiej, administracja publiczna szczebli ponadgminnych odcina się od obowiązków finansowo-organizacyjnych w gospodarce odpadami. A przecież każdy z tych szczebli administracji ma zapisane jako zadania własne także sprawy ochrony środowiska.    Z powyższego wynika, że zobowiązania, jakie podjęte zostały podczas negocjacji członkowskich, co do uporządkowania gospodarki odpadami, mają w całości spać na gminy, które nawet nie powołały odpowiednich struktur. Nie sposób zakładać, że samorządy gminne sprostają tym zadaniom, zwłaszcza że w wielu aspektach przedsięwzięcia infrastrukturalne w gospodarce odpadami mają charakter i znaczenie wojewódzkie.    Uważam więc, że w Polsce mogłaby powstać instytucja, która świadczyłaby nieodpłatnie doradztwo i usługi eksperckie na rzecz samorządów. Byłby to sposób ochrony przed nietrafionymi ekonomicznie i technologicznie inwestycjami realizowanymi na koszt publiczny. Ważna jest również edukacja ekologiczna społeczeństwa. Bez zmiany zachowań mieszkańców gmin wszelkie wysiłki na rzecz modyfikacji sposobu gospodarowania odpadami skazane są na niepowodzenie.    Panie Ministrze! W związku z powyższym problemem chciałbym uzyskać informację na następujące pytania:    1. Czy i jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo w zakresie pomocy samorządom, aby mogły one wywiązać się z realizacji zobowiązań podjętych przez Polskę wobec UE dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi?    2. Czy przewiduje się utworzenie odpowiednich struktur na szczeblu samorządowym, które wyłącznie zajmowałyby się gospodarką odpadami?    3. Czy przewiduje się utworzenie agencji świadczącej bezpłatne usługi doradcze na rzecz samorządów?    Z wyrazami szacunku    Posłowie Józef Cepil    i Waldemar Borczyk    Kielce, dnia 19 października 2004 r.