Debaty sejmoweI Kadencja

Interpelacja w sprawie dotacji dla fundacji i stowarzyszeń

   W budżecie państwa w różnych jego częściach, działach i rozdziałach zapisane są wydatki z przeznaczeniem na dotacje i subwencje dla fundacji i stowarzyszeń. Dotacje dla jednostek niezaliczonych do sektora finansów publicznych są wyspecyfikowane między innymi w częściach:    16. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, dział 750 - administracja publiczna, rozdział 75060 - pomoc zagraniczna i rozdział 75095 - pozostała działalność.    17. Administracja publiczna, dział 750, rozdział 75001 - urzędy naczelnych i centralnych organów administracji publicznej.    Lektura materiałów obejmujących problematykę wykonania budżetu państwa za 2003 r. oraz dyskusja nad sprawozdaniami odbyta na posiedzeniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych pozwala na uzasadnione stwierdzenie, że w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji panuje duża swoboda w dysponowaniu pieniędzmi publicznymi przeznaczonymi na wspomaganie fundacji i stowarzyszeń. Można przypuszczać, że w innych ministerstwach i urzędach centralnych jest tak samo.    Dysponenci środków budżetowych szczebla centralnego przekazują dotacje fundacjom i stowarzyszeniom bez jednolitych procedur i kryteriów ich rozdziału. Nie ma także systemu monitorowania realizacji projektów i przeprowadzenia audytów końcowych.    Dla uzasadnienia powyższych stwierdzeń przytoczę kilka przykładów zaczerpniętych ze sprawozdań z wykonania budżetu, informacji Naczelnej Izby Kontroli i opinii zleconych przez sejmowe Biuro Studiów i Ekspertyz.    Kancelaria Prezesa Rady Ministrów w 2003 roku przekazała dotacje fundacjom i stowarzyszeniom związane z realizacją zadania ˝Pomoc techniczna dla państw w okresie transformacji˝ w wysokości 1496 tys. zł (500 tys. zł zgodnie z planem budżetu i 996 tys. zł z rezerwy celowej) i dotacje w wysokości 694 tys. zł na dofinansowanie projektów realizowanych przez fundacje i stowarzyszenia wynikających z zadań Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.    Pełnomocnik Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn przekazał dotacje 114 fundacjom i stowarzyszeniom w kwotach od 1 do 12 tys. zł. Można wyciągnąć stąd wniosek, że przyjęto tutaj słuszną zasadę dofinansowania projektów realizowanych w jak największej liczbie instytucji działających na terytorium całego kraju.    Całkowicie odmienną metodę przyjęła Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przy rozdziale dotacji w ramach zadania ˝Pomoc techniczna dla państw w okresie transformacji˝. Ponad połowę sumy wydatków budżetu na ten cel - 750 tys. zł - przekazano fundacji ˝Wiedzieć jak˝ z Warszawy na realizację 8 projektów. Prezesem Zarządu fundacji jest Waldemar Dubaniowski, a Przewodniczącym Rady Fundacji Stanisław Ciosek. Pozostałą kwotę 746 tys. zł przekazano dwudziestu fundacjom i stowarzyszeniom na dofinansowanie w każdym przypadku po jednym projekcie.    Z analizy sprawozdania z wykonania budżetu można wysnuć wniosek, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wyraźnie uprzywilejowała fundację ˝Wiedzieć jak˝ i zastosowała dla niej odrębne kryteria niż dla pozostałych organizacji pozarządowych. Można domniemywać, że zasadniczym źródłem finansowania działalności tej fundacji jest budżet państwa, co kłóci się z zasadą pomocniczości państwa. Należy dodać, że prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz w opinii o sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa w 2003 r. obejmującej Kancelarię Prezesa Rady Ministrów zaleca wykonanie analizy celowości realizacji zadania ˝Pomoc techniczna dla państw w okresie transformacji˝. W takiej sytuacji szczodre dotowanie jednej fundacji, kierowanej przez osoby publiczne powiązane z obozem rządzącym, rodzi podejrzenia o istnienie koterii politycznej czerpiącej dodatkowe profity z budżetu państwa.    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zaplanowało na 2003 r. wydatków na dotacje celowe na finansowanie zadań zleconych podmiotom spoza sektora finansów publicznych. Jednak już na początku roku dokonano przeniesienia wydatków w celu udzielenia dotacji dla Agencji Rozwoju Komunalnego (ARK) w kwocie 250 tys. zł i dla Fundacji na rzecz Rozwoju Administracji Publicznej (FRAP) w kwocie 190 tys. zł. Dotacja dla ARK była przeznaczona na opracowanie zasad realizacji i finansowania inwestycji komunalnych. Przedstawiciele NIK zauważyli, że podobne opracowanie było już raz finansowane z budżetu państwa i zachodzi obawa, że Agencja wykorzystała dotację na pokrycie kosztów bieżących. FRAP otrzymała dotację na uporządkowanie dokumentacji programów Phare w archiwum MSWiA oraz wyjaśnienie Komisji Europejskiej stanu realizacji programów Phare. Dotacja ta też została przeznaczona na wynagrodzenia i koszty administracyjne.    W obu przytoczonych przypadkach mamy do czynienia z niegospodarnością przy dysponowaniu budżetem państwa. MSWiA zleca nikomu niepotrzebne projekty o wątpliwej wartości, nie monitoruje ich realizacji i nie rozlicza ich wykonania. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że MSWiA nie jest wyjątkiem w takim podejściu do rozdziału dotacji i nadzoru nad realizacją dofinansowywanych projektów lub zadań. Proszę zatem o wyjaśnienie następujących spraw:    1. Czy Rada Ministrów przyjęła jednolite ramowe procedury i kryteria przyznawania dotacji na finansowanie zadań zleconych podmiotom spoza sektora finansów publicznych, które obowiązują we wszystkich ministerstwach i urzędach centralnych? Jeżeli istnieje dokument, który reguluje te sprawy, proszę o dołączenie kopii do odpowiedzi na interpelację.    2. Jaki jest system informowania organizacji pozarządowych o możliwości dofinansowania projektów wchodzących w pakiet zadań zlecanych przez ministerstwa i urzędy centralne i jaka jest procedura aplikacji o dofinansowanie?    3. Czy w ministerstwach i urzędach centralnych obowiązuje instrukcja monitorowania realizacji zleconych zadań i przeprowadzenia audytu końcowego obejmującego kontrolę finansową i merytoryczną realizowanych projektów przez instytucje otrzymujące dotacje z budżetu państwa?    4. W jaki sposób jest archiwizowana dokumentacja z realizacji programów, projektów lub zadań zlecanych fundacjom i stowarzyszeniom?    5. W jaki sposób jest zabezpieczony budżet państwa przed nieuzasadnionymi wydatkami na dofinansowanie wtórnych projektów lub zadań o znikomej wartości merytorycznej?    Z wyrazami szacunku    Poseł Andrzej Gałażewski    Warszawa, dnia 2 lipca 2004 r.